Jak europejska nauka daje nadzieję w walce z kryzysem klimatycznym

Po moim pierwszym spotkaniu na dorocznym spotkaniu Światowego Forum Ekonomicznego w Davos warto spojrzeć wstecz. Pod tematem Interesariusze na rzecz spójnego i zrównoważonego światanadrzędnym tematem dyskusji na całym forum było ogromne wyzwanie, jakie zmiany klimatyczne stanowią dla społeczeństwa globalnego i samej ludzkości. Pytanie na ustach wszystkich brzmi: jak zbudować bardziej zrównoważony świat?

Coroczne spotkanie było także okazją do pokazania zaangażowania Europy jako lidera w reagowaniu na zmiany klimatyczne.

Europa zrobi wszystko, co w jej mocy, aby odblokować inwestycje, innowacje i kreatywność niezbędne do transformacji ekologicznej, jak to ujęła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Nacisk ten znajduje odzwierciedlenie w nowym Zielonym Ładzie Komisji; stanowi najbardziej wszechstronną reakcję na kryzys klimatyczny, jaką świat widział do tej pory. Ma to na celu osiągnięcie przez UE neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. Pokazuje wyraźne ambicje Europy i stawia badania naukowe i innowacje jako kluczowe czynniki sprzyjające osiągnięciu tego celu.

Nauka i cele zrównoważonego rozwoju

Uderzające było to, jak często w debatach w Davos odwoływano się do nauki jako dowodu na to, że rzeczywiście mamy do czynienia z kryzysem klimatycznym, przed którym stoi świat. Dowody są jasne i nie wróżą dobrze na przyszłość. Nie zapominajmy jednak, że nauka nie tylko dostarcza surowych ostrzeżeń. Może także dostarczyć wielu odpowiedzi, których tak pilnie potrzebujemy, a także rozwiązań zmieniających nasz sposób życia i działania. Przełomowe badania mają kluczowe znaczenie dla wspólnego stawienia czoła zmianom klimatycznym i wzmożenia naszych wysiłków na rzecz osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ONZ. Postrzegam tę sytuację jako szansę dla szerokiego spektrum dziedzin.

Czy zatem powinniśmy prosić naukowców, aby pracowali konkretnie nad rozwiązaniami klimatycznymi? Kolosalnych i wieloaspektowych wyzwań, jakie niesie ze sobą zmiana klimatu, nie można rozwiązać wyłącznie za pomocą bezpośrednich, krótkoterminowych badań. Potrzebują szerokiego, multidyscyplinarnego i otwartego podejścia, które uwzględnia długoterminową perspektywę. Sprawdzoną receptą na sukces jest puszczenie wodzy najbystrzejszym umysłom w podążanie za ich naukową ciekawością i wkraczanie w nieznane obszary wiedzy, gdzie mogą znajdować się rozwiązania wielu stojących przed nami wyzwań.

Historia uczy nas, że ten nienakazowy tryb przynosi wiele największych i często nieoczekiwanych przełomów, jak podkreśliliśmy wraz z komisarz europejską Mariya Gabriel podczas sesji w Davos.

Błękitne niebo dla Zielonego Ładu

Podejście to leży u podstaw sposobu działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN). Nasze badania „błękitnego nieba”, które były już finansowane w sposób oddolny, obecnie wpisują się również w priorytet polityczny Zielonego Ładu. Dzieje się tak dzięki przewidywaniu badaczy, którzy wkroczyli na nowe szlaki jeszcze zanim dowiedzieliśmy się o nadchodzących wyzwaniach, niezależnie od ówczesnego programu politycznego.

Do tej pory wsparliśmy ponad 9 000 najlepszych badaczy, aby przesuwać granice we wszystkich dziedzinach. Około 850 milionów euro przeznaczono już na badania w jakiś sposób związane ze sferą klimatyczną, takie jak nauka o atmosferze, oceanografia i demografia. O wiele więcej projektów będzie prawdopodobnie miało wpływ na zmianę klimatu – od matematyki po informatykę, od chemii po inżynierię, od ekonomii po historię i od genetyki po badanie chorób zakaźnych. Razem mogą pomóc nam zająć się szerokim zakresem dziedzin objętych celami zrównoważonego rozwoju.

Coroczne spotkanie ponownie zapewniło cenną platformę, na której czołowi naukowcy wnieśli swój wkład w debaty, w tym stypendysta ERBN Johan Rockström, znany ekspert w dziedzinie globalnych kwestii zrównoważonego rozwoju. Jego badania nad punktami krytycznymi w związku z rosnącym zagrożeniem nagłymi i nieodwracalnymi zmianami klimatycznymi w systemach życia naszej planety są pionierskie. Jego praca daje nadzieję i kierunek w kierunku dostatniej i odpornej przyszłości o zerowej emisji dwutlenku węgla.

Interdyscyplinarny charakter projektów ERBN oznacza, że ​​mają one zastosowanie w szerokim zakresie dziedzin związanych z klimatem. Jednym z istotnych przykładów badań, które dostarczyły nowej, kluczowej wiedzy na temat ekosystemów naszych głębin morskich i regionów polarnych, jest pomoc w zrozumieniu procesu topnienia polarnych czap lodowych. Innym projektem jest poprawa zwrotności i wytrzymałości małych bezzałogowych statków powietrznych przypominających ptaki, które już umożliwiają prognozowanie klimatu i monitorowanie na przykład dzikich pożarów i zanieczyszczeń.

Kolejnym pionierskim projektem jest stworzenie rozwiązania do recyklingu wody, które wykorzystuje membrany inspirowane samą naturą do rozwiązania problemów związanych z suszą i odsalaniem wody morskiej, a prototyp ma zostać opracowany w celu sprawdzenia słuszności koncepcji potencjalnym partnerom lub inwestorom. Nowe badanie dotyczące podziału korzyści, obiecujące dla bardziej włączających i sprawiedliwych społeczeństw, daje wgląd w to, w jaki sposób można wykorzystać prawo międzynarodowe do tworzenia uczciwych partnerstw między globalną Północą i Południem, z myślą o przejściu na zieloną gospodarkę. To tylko kilka z niezliczonych przykładów, które oferują nową wiedzę i konkretne rozwiązania w obliczu kryzysu klimatycznego, a w niektórych przypadkach przynoszą nowe możliwości biznesowe.

Aby badania „błękitnego nieba” mogły w dalszym ciągu odgrywać kluczową rolę, nie wystarczy po prostu wierzyć w dowody i rozwiązania, które dostarczają, nawet jeśli jest to dobry początek. Musimy być także gotowi w to inwestować. To właśnie zamierza zrobić UE w ramach kolejnego programu ramowego „Horyzont Europa” od 2021 roku. To się opłaci.

Wyraźny wniosek z tegorocznego Davos jest taki, że wszyscy myślą o kryzysie klimatycznym, a ukazał się ogrom stojącego przed nami wyzwania. Aby napędzać przemiany społeczne, gospodarcze i ekologiczne, których oczekuje przyszłość, potrzebne są radykalnie nowe technologie oraz przełomowe badania i innowacje. Przełomy wynikające z badań eksploracyjnych prowadzą do rozwiązań, które poprawiają nasze codzienne życie. Badania służą społeczeństwu, gdyż dorobek nauki jest dobrem wspólnym o zasięgu globalnym. Może to pomóc nam na drodze do globalnej sprawiedliwości, z korzyścią dla całej ludzkości.