Ten artykuł powstał we współpracy z Parlamentem Europejskim.
Posłowie chcą, aby kolejne unijne narzędzie zapobiegania kryzysom i reagowania na nie w większym stopniu umożliwiało przewidywanie kryzysów przed ich wystąpieniem i lepsze wspieranie wysiłków naprawczych.
W czwartek Parlament Europejski przyjął stanowisko w sprawie kolejnej iteracji (2028–2034) unijnego mechanizmu ochrony ludności (UCPM). Jest to główne narzędzie UE pomagające krajom dotkniętym klęskami żywiołowymi, takimi jak pożary, powodzie czy trzęsienia ziemi, za pośrednictwem dobrowolnych i wspólnie zdobytych zasobów.
Posłowie do PE sugerują zwiększenie finansowania UCPM do 12,42 mld euro w cenach bieżących (11 mld euro w cenach stałych z 2025 r.) – w porównaniu z 10,68 mld euro zaproponowanych przez Komisję. Opowiadają się także za wyodrębnieniem funduszy, tak aby 40% było wydawane na ochronę ludności, 40% na sytuacje kryzysowe dotyczące zdrowia, a 20% w ramach kwoty elastycznej.
Monitoruj i przewidywaj kryzysy, zanim one nastąpią
Posłowie chcą wzmocnić monitorowanie i przewidywanie mechanizmu w ramach mechanizmu, aby instytucje UE i podmioty lokalne mogły przygotowywać się na kryzysy, a nie tylko reagować na nie, poprzez mapowanie podatności na zagrożenia i przyszłościowe prognozy klimatyczne. Posłowie proponują specjalne ramy koordynowania współpracy cywilno-wojskowej w reagowaniu kryzysowym i przewidują silniejszą rolę władz lokalnych i regionalnych. Chcą także, aby potencjał kosmiczny UE został wykorzystany w systemach wczesnego ostrzegania.
Wspólna reakcja UE
Posłowie do Parlamentu Europejskiego zgadzają się, że nowy program powinien wzmacniać wspólne zdolności reagowania kryzysowego (rescEU), w tym poprzez wprowadzenie floty powietrznej do gaszenia pożarów lasów, która będzie dostępna od 2028 r.
Proponują również ramy gotowości do odbudowy, aby zapewnić krajom UE jasne mandaty dla różnych szczebli władzy oraz odpowiednie zdolności do koordynowania procesu odbudowy.
Podkreślając znaczenie wolontariuszy, posłowie chcą zapewnić im specjalny status prawny zapewniający jasne ubezpieczenie, uznawanie kwalifikacji i zwolnienia z ograniczeń związanych z pracą.
Reagowanie na zagrożenia zdrowotne
Nowy program pomógłby także krajom UE w walce z poważnymi transgranicznymi zagrożeniami dla zdrowia, na przykład poprzez gromadzenie zapasów medycznych środków zapobiegawczych (takich jak sprzęt ochrony osobistej i aktywne składniki farmaceutyczne) oraz rozwój systemów wczesnego ostrzegania.
Posłowie chcą rozszerzyć zakres unijnego wsparcia o współpracę transgraniczną pomiędzy ośrodkami opieki specjalistycznej, transgranicznymi zespołami medycznymi, zwiększenie potencjału medycznego (np. analizę aktualnej pojemności oddziałów intensywnej terapii) oraz transfery pacjentów pomiędzy państwami członkowskimi w sytuacjach przeciążenia.
Cytaty
Współsprawozdawczyni Leire Pajín (S&D, Hiszpania) powiedziała: „Mechanizm ochrony ludności jest najlepszym przykładem europejskiej solidarności. Musimy poprawić przewidywanie, rozwinąć prawdziwą kulturę gotowości i lepszą koordynację między różnymi podmiotami. Musimy wyjaśnić obywatelom, jaka jest ich rola i co powinni zrobić, gdy nadejdzie kryzys. Musimy też walczyć z dezinformacją. Do tego wszystkiego potrzebujemy więcej zasobów. Parlament Europejski zdecydowanie popiera mechanizm, który chroni życie i przewiduje kryzysy.”
Współsprawozdawca Aurelijus Veryga (ECR, Litwa) powiedział: „W Europie musimy więcej inwestować w przygotowanie naszych społeczeństw przed wystąpieniem sytuacji nadzwyczajnych. Pandemia Covid-19 pokazała nam, dlaczego gotowość zdrowotna musi stać się jasno określoną częścią ochrony ludności w UE. Jednocześnie katastrofy klimatyczne zagrażają życiu i niszczą infrastrukturę, a wschodnia flanka UE stoi przed konkretnymi wyzwaniami, w tym zagrożeniami hybrydowymi. Nie możemy sprostać tym wyzwaniom bez wystarczającego finansowania. Koszt gotowości może wydawać się wysoki, ale koszt braku przygotowania jest zawsze znacznie wyższe.”
Kolejne kroki
Stanowisko zostało przyjęte większością 424 głosów do 105, przy 83 wstrzymujących się. Parlament jest już gotowy do rozmów z Radą na temat ostatecznego kształtu ustawy.
Tło
Przepisy te stanowią część pakietu długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034 (WRF). Parlament chce, aby budżet był silnym narzędziem inwestycyjnym, które wspiera obywateli, regiony i przedsiębiorstwa, zapewniając jednocześnie wyraźną wartość dodaną wykraczającą poza budżety krajowe. Posłowie proponują zwiększenie projektu budżetu, aby sprostać nowym wyzwaniom, i podkreślają znaczenie nowych źródeł dochodów w finansowaniu ambitnego i zrównoważonego budżetu. Dowiedz się więcej.
