


Artykuł ten został opublikowany we współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych.
Od identyfikacji życia morskiego na podstawie kubka wody morskiej po korzystanie z wiedzy ludności tubylczej w celu zapobiegania pożarom – naukowcy i społeczności zaprezentowali we wtorek podczas COP31 najnowocześniejsze i sprawdzone sposoby ochrony przyrody. Jednak przekształcenie innowacji w działania pozostaje wyzwaniem, ponieważ utrzymują się luki w finansowaniu, a ministrowie starają się załatać podziały w sprawie paliw kopalnych i finansowania działań związanych ze zmianą klimatu, gdy negocjacje wkraczają w ostatni etap.
Dziś na COP31
- Oceany: Nowe badania pokazują, że ponad 95 procent krajów nadbrzeżnych i wyspiarskich uwzględnia działania dotyczące oceanów w swoich planach klimatycznych.
- Natura: Dwadzieścia trzy kraje popierają plan zapobiegania pożarom, który opiera się na wiedzy i nauce rdzennej ludności.
- Wpływ na klimat: Dominika, Birma i Honduras zajmują czołowe miejsca w nowym rankingu krajów najbardziej dotkniętych ekstremalnymi warunkami pogodowymi w ciągu ostatnich 30 lat.
- Układy: Projekt tekstu pozostawia ministrom poważne różnice do rozstrzygnięcia przed piątkowym terminem. COP31 zakończy się 20 listopada.
Boba Marleya Wstawaj, wstawaj powitała ministrów przybyłych na COP31 w Antalyi we wtorek, ponieważ protestujący nawoływali ich do walki o sprawiedliwość klimatyczną.
„Wstawanie” to łatwa część. Osiągnięcie porozumienia okazuje się znacznie trudniejsze.
18-stronicowy projekt decyzji wstępnej rozesłany w poniedziałek pozostaje labiryntem konkurencyjnych propozycji, a ministrowie na zmianę nakreślają krajowe priorytety na posiedzeniu plenarnym.
Zamiast sporów o tekst, światło dzienne padło na oceany i lasy, wielkich obrońców klimatu natury, stojących obecnie w obliczu rosnącej presji wynikającej z kryzysu, który pomagają powstrzymać.
Czy ocean dokona ostatecznego cięcia?
Pomimo ich kluczowej roli w regulacji klimatu, oceany często były pomijane w międzynarodowych negocjacjach klimatycznych. Obecnie zajmują one ważne miejsce w pierwszym projekcie ewentualnego porozumienia COP31, odzwierciedlając wysiłki współgospodarzy Australii i Turcji na rzecz wzmocnienia działań klimatycznych związanych z oceanami.
Nie ma jednak pewności, czy postanowienia te przetrwają ostatnią rundę negocjacji.
Dla Marine Lecerfa, szefa polityki międzynarodowej w Platformie Oceanicznej i Klimatycznej, priorytetem nie jest zabezpieczenie nowych zobowiązań, ale realizacja istniejących.
„Nie prosimy o nową kadencję, prosimy o przyspieszenie” – powiedziała we wtorek dziennikarzom.
Nowa analiza przedstawiona na COP31 podkreśla to wyzwanie. Z badania wynika, że ponad 95 procent krajów nadbrzeżnych i wyspiarskich uwzględnia obecnie środki związane z oceanami w swoich krajowych planach klimatycznych. Jednak około 60 procent tych zobowiązań zależy od dodatkowego finansowania lub wsparcia technicznego.
Zdaniem Brianny Fruean, młodzieżowej wysłanniczki ds. klimatu na Pacyfik, społeczności biorące adaptację w swoje ręce odczuwają już tę lukę w finansowaniu.
Na przykład na Fidżi mieszkańcy wioski Naidiri sfinansowali własny morski obszar chroniony, odtwarzając rafy koralowe i zasoby rybne, aby chronić wody, od których są zależni.
„Nie powinni wyciągać pieniędzy z własnej kieszeni, aby zapłacić za te działania adaptacyjne” – stwierdziła.

Co może nam powiedzieć filiżanka wody morskiej
Ocean jest jednym z największych sojuszników ludzkości w walce ze zmianami klimatycznymi, pochłaniając około 90 procent nadmiaru ciepła wytwarzanego przez globalne ocieplenie. Jednak ta ochrona ma swoją cenę, ponieważ ocieplające się wody zagrażają rafom koralowym, rybołówstwom i społecznościom przybrzeżnym.
Jednak znaczna część oceanu pozostaje niezbadana.
„Satelity nie widzą poza powierzchnią oceanu” – powiedziała UN News Joanna Post, kierownik ds. obserwacji oceanów w Międzyrządowej Komisji Oceanograficznej UNESCO.
„Zmapowaliśmy jedynie około 28 procent dna morskiego. Są tam gatunki, których jeszcze nie odkryliśmy.”
Aby wypełnić te luki w wiedzy, UNESCO i jej partnerzy zwracają się do mało prawdopodobnego źródła: szklanki wody morskiej.
Wykorzystując DNA środowiska, czyli „eDNA”, naukowcy mogą identyfikować gatunki na podstawie pozostawionych przez nie śladów genetycznych. Program UNESCO eDNA Expeditions wykorzystuje tę technologię w 25 miejscach morskich na całym świecie, a lokalne społeczności i uczniowie pomagają w zbieraniu próbek co trzy miesiące.
W miarę jak ocieplające się wody wprowadzają gatunki do nowych siedlisk, odkrycia mogą pomóc rządom w określeniu, które obszary morskie najbardziej wymagają ochrony.
Potrzebnych jest jednak znacznie więcej danych. Podczas COP31 Kanada i Unia Europejska zwróciły się o dodatkowe wsparcie dla Międzynarodowego Sojuszu OceanEye – partnerstwa z UNESCO, którego celem jest wzmocnienie globalnego monitorowania oceanów.
„Obserwacje i dane oceanów przez długi czas po cichu wpływały na proces podejmowania decyzji” – stwierdził Post. „Często są nierozpoznani, ale są potężni”.
Wezwała do ciągłych inwestycji w monitorowanie oceanów, zamiast ciągłego polegania na krótkoterminowych projektach badawczych.
We wtorek Türkiye zaprezentowało także swoją platformę działania w sprawie śmieci morskich, łączącą inicjatywy zapobiegania zanieczyszczeniom z wiedzą specjalistyczną i finansowaniem, w tym wysiłkami na rzecz rozwiązania problemu porzuconych sieci rybackich, w które oplatają żółwie, ptaki morskie i inne dzikie zwierzęta morskie.

Najstarsza technologia natury
Tymczasem w Czadzie społeczności tubylcze od dawna polegają na gwiazdach, chmurach i ruchach zwierząt, aby przewidywać deszcze, susze i inne zmiany środowiskowe.
„To nasza najlepsza szkoła i nasza najlepsza technologia” – powiedział UN News rdzenny zwolennik klimatu Hindou Oumarou Ibrahim, opisując wiedzę przekazywaną z pokolenia na pokolenie.
Ta sama mądrość pomaga krajom przemyśleć na nowo, w jaki sposób przygotowują się na coraz bardziej niszczycielskie pożary.
Podczas COP31 23 kraje poparły Plan działania z Antalyi dotyczący zintegrowanego zarządzania pożarami, wspierany przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), przenosząc punkt ciężkości z zwalczania pożarów na zapobieganie im.
„Uczenie się na podstawie tradycyjnych praktyk i zastosowań ognia ludności tubylczej może naprawdę pomóc nam nauczyć się żyć w towarzystwie dobrego ognia” – powiedziała Amy Duchelle, ekspertka ds. leśnictwa FAO Wiadomości ONZ.
Podejście to obejmuje starannie zarządzane spalanie w celu utrzymania zdrowszego krajobrazu, zmniejszenia ładunku paliwa i zmniejszenia ryzyka niszczycielskich pożarów.

W innym miejscu na łonie natury podczas COP31
- Lasy: Ghana stała się pierwszym krajem afrykańskim, który otrzymał kredyty węglowe dla lasów w ramach standardu ART TREES, w uznaniu wysiłków na rzecz ograniczenia wylesiania na obszarze 2,5 miliona hektarów.
- Torfowiska: Nowa inicjatywa ma na celu przywrócenie 30 milionów hektarów zdegradowanych torfowisk i uruchomienie 100 miliardów dolarów na działania ochronne i klimatyczne.
- Rafy koralowe: Ogłoszono ponad 30 milionów dolarów na projekty ochrony raf w 22 krajach rozwijających się.
- Prawa rdzennych mieszkańców: Ponad 50 organizacji rdzennych i społecznych nalegało, aby rządy dotrzymywały zobowiązań w zakresie ochrony swoich ziem, wzywając do wzmocnienia praw i bezpośredniego finansowania ochrony przyrody.
- Oceany: Unia Europejska przyłączyła się do Blue NDC Challenge, inicjatywy prowadzonej przez Francję i Brazylię, której celem jest pomoc krajom we wdrażaniu w praktyce zobowiązań dotyczących oceanów zawartych w ich planach klimatycznych.
Nowy ranking pokazuje kraje najbardziej dotknięte ekstremalnymi warunkami pogodowymi
W miarę jak kraje prezentowały nowe sposoby ochrony przyrody, w nowym raporcie opublikowanym podczas COP31 podkreślono rosnące koszty ludzkie wynikające ze zmian klimatycznych.
Według wskaźnika ryzyka klimatycznego 2027 Germanwatch, Dominika, Birma i Honduras to kraje najbardziej dotknięte ekstremalnymi warunkami pogodowymi w ciągu ostatnich trzech dekad.
„Za tymi liczbami stoją rodziny, które straciły domy, dzieci, które nie mogły uczęszczać do szkoły, rolnicy, którzy stracili plony, oraz społeczności izolowane przez tygodnie” – powiedział dziennikarzom wiceminister finansów Hondurasu Roberto Chang López, wspominając zniszczenia spowodowane przez huragan Mitch.
Ranking bada nie tylko straty gospodarcze, ale także ofiary śmiertelne i liczbę osób dotkniętych klęskami żywiołowymi, w tym osób rannych lub wysiedlonych, w 178 krajach.
Według tej organizacji ekstremalne warunki pogodowe pochłonęły życie ponad 916 000 osób i dotknęły ponad 5,5 miliarda ludzi na całym świecie w latach 1996–2025. Fale upałów były przyczyną 40% zgonów, a największą liczbę ludzi dotknęły powodzie.
Tylko za rok 2025 Jamajka znalazła się na szczycie rankingu po huraganie Melissa, wyprzedzając Sri Lankę i Hiszpanię.
Śledź najnowsze wydarzenia z COP31 poprzez nasz nowy podcast, Rozmowa i działanie, i nasze specjalny codzienny reportaż konferencji.
