Ten artykuł powstał we współpracy z Parlamentem Europejskim.
- Posłowie chcą budżetu w wysokości 91,28 miliarda euro w porównaniu z propozycją Komisji wynoszącą 81,42 miliarda euro
- Skoncentruj się na działaniach transgranicznych, infrastrukturze podwójnego zastosowania i dekarbonizacji
- Wykorzystaj synergię i zapewnij bardziej demokratyczny nadzór
Komisja ds. Energii i Transportu Parlamentu zgodziła się wzmocnić instrument „Łącząc Europę” na lata 2028–2034, główne narzędzie UE w zakresie finansowania kluczowych projektów w zakresie infrastruktury transgranicznej.
Przyjęty we wtorek 101 głosami za, przy jednym głosie przeciw i 17 wstrzymujących się, tekst proponuje zestaw zasad, które miałyby obowiązywać w ramach programu trzeciej generacji instrumentu „Łącząc Europę” (CEF).
Więcej funduszy, trzy odrębne sektory
Posłowie chcą budżetu instrumentu „Łącząc Europę” w wysokości 91,28 mld euro w cenach bieżących (81 mld euro w cenach z 2025 r.), zamiast zaproponowanych przez Komisję 81,42 mld euro w cenach bieżących. Opowiadają się za jasnym podziałem pomiędzy trzy odrębne filary programu: transport (37,96 mld euro), mobilność wojskową (19,78 mld euro) i energię (33,53 mld euro).
Cele szczegółowe i kwalifikowalne działania
W sektorze transportu posłowie chcą środków wspierających terminowe ukończenie transgranicznych odcinków transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T). Przykłady działań kwalifikujących się do finansowania obejmują multimodalne terminale towarowe i węzły pasażerskie, porty morskie i śródlądowe, infrastrukturę ładowania i tankowania, działania na rzecz bezpieczeństwa drogowego, interoperacyjność i cyfrowe usługi transportowe.
Jeśli chodzi o mobilność wojskową, posłowie uważają, że program powinien ułatwiać inwestycje w infrastrukturę podwójnego zastosowania (pełniącą zarówno rolę cywilną, jak i wojskową), zwłaszcza w przypadku tych, które zostaną określone jako priorytetowe w ramach nadchodzącego rozporządzenia. Działania dostosowałyby sieć TEN-T do potrzeb transportu wojskowego poprzez wzmocnienie mostów kolejowych i drogowych, rozbudowę infrastruktury, modernizację tuneli oraz poprawę dostępu do portów i lotnisk oraz ich obiektów.
W sektorze energetycznym fundusze UE powinny przyczyniać się do dekarbonizacji gospodarki, wspierać transgraniczne elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe oraz projekty z zakresu energii odnawialnej i niskoemisyjnej. Finansowanie obejmowałoby rozwój i wzmacnianie infrastruktury sieciowej, poprawę ochrony fizycznej, gotowości i cyberbezpieczeństwa oraz umożliwienie produkcji, przechowywania i transportu produkowanych w UE paliw odnawialnych i niskoemisyjnych.
Synergie i nadzór demokratyczny
Aby zachęcić do synergii, posłowie do PE chcą, aby projekty, które jednocześnie przyczyniają się do osiągnięcia kilku celów, korzystały z wyższej stopy współfinansowania. Sugerują także wzmocnienie demokratycznej odpowiedzialności funduszu poprzez wymienienie w tekście kryteriów przyznawania finansowania projektu i zwrócenie się do Komisji o przyjęcie wieloletnich programów prac.
Cytaty
„Łącząc Europę to strategiczna inwestycja w konkurencyjność i bezpieczeństwo Europy. Połączenie europejskiej sieci energetycznej oznacza niższe ceny energii i dekarbonizację gospodarki, ale samo to nie wystarczy. Ochrona naszej krytycznej infrastruktury energetycznej to pierwsza linia naszej obrony. Tylko Europa, która nie przestaje świecić, to Europa, która dotrzymuje obietnic” – stwierdziła Kamila Gasiuk-Pihowicz (PPE, PL), współsprawozdawczyni Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii.
„Europa musi lepiej inwestować i szybciej realizować swoje projekty w zakresie infrastruktury transportowej. Dzięki temu sprawozdaniu kładziemy podwaliny pod rozwój wzajemnie połączonej, interoperacyjnej i bezpiecznej sieci europejskiej, nadając priorytet korytarzom sieci transeuropejskiej i pozostałym odcinkam transgranicznym, w których leży europejska wartość dodana” – stwierdziła Oihane Agirregoitia Martínez (Renew, ES), współsprawozdawczyni Komisji Transportu i Turystyki.
Kolejne kroki
Po przyjęciu projektu stanowiska eurodeputowani z komisji zatwierdzili także mandat do negocjacji międzyinstytucjonalnych z Radą większością 85 głosów do 24 i 9 osób wstrzymujących się. Oczekuje się, że cała Izba da zielone światło dla tego mandatu podczas przyszłej sesji plenarnej.
Tło
16 lipca 2025 r. Komisja zaproponowała nowe rozporządzenie w sprawie instrumentu „Łącząc Europę”. Przepisy te stanowią część pakietu długoterminowego budżetu (WRF) UE na lata 2028–2034. Parlament chce, aby budżet pozostał silnym narzędziem inwestycyjnym, które wspiera obywateli, regiony i przedsiębiorstwa, zapewniając jednocześnie wyraźną wartość dodaną wykraczającą poza budżety krajowe. Posłowie proponują zwiększenie projektu budżetu, aby sprostać nowym wyzwaniom, i podkreślają znaczenie nowych źródeł dochodów w finansowaniu ambitnego i zrównoważonego budżetu. Dowiedz się więcej.
Do głównych projektów flagowych korzystających z obecnego finansowania zalicza się tunel kolei dużych prędkości i tunel towarowy Lyon–Turyn, Rail Baltica, rozbudowa portów w Cork i Walencji, inteligentna sieć CARMEN w Bułgarii i Rumunii oraz neutralny dla klimatu miejski system ciepłowniczy łączący dwa miasta po drugiej stronie granicy niemiecko-polskiej.
