Ten artykuł powstał we współpracy z Komisją Europejską.
Ponieważ Europa boryka się z coraz częstszymi i złożonymi kryzysami, Komisja Europejska wzmaga wysiłki na rzecz wzmocnienia gotowości w całej UE. UE zapewnia konkretne środki, które zwiększają odporność Europy – począwszy od pomocy obywatelom w zapewnieniu sobie ochrony w sytuacjach nadzwyczajnych po zapewnienie, że krajowe systemy ochrony ludności będą mogły nadal działać w przypadku klęski żywiołowej.
Dziś na Europejskim Forum Ochrony Ludności komisarz ds. równości, gotowości i zarządzania kryzysowego Hadja Lahbiba przedstawił nowe wytyczne mające pomóc ludziom i społecznościom przygotować się na sytuacje kryzysowe, w tym w ciągu pierwszych 72 godzin kryzysu. Ogłosiła także plany corocznego Dnia Gotowości UE, którego pierwsza edycja planowana jest na październik 2027 r. Inicjatywy te opierają się na niedawno przyjętym przez Komisję Zalecenie dotyczące ciągłości operacyjnej i testów warunków skrajnych wzmocnienie odporności krajowych punktów kontaktowych ds. ochrony ludności w całej Europie.
Razem oznaczają one dalszy postęp w realizacji strategii Unii gotowości UE, przekształcając ambicje Europy w zakresie gotowości w praktyczne działania.
Nowe wytyczne mające na celu wzmocnienie gotowości ludności
Od pakowania niezbędnych rzeczy do torby ratunkowej po umiejętność reagowania w przypadku katastrofy — przygotowanie zaczyna się od praktycznych kroków. Nowe wytyczne Komisji pomogą władzom zapewnić ludziom wiedzę i narzędzia, których potrzebują, aby chronić siebie i innych w czasie kryzysu.
Obejmują cztery kluczowe obszary:
- 72-godzinna samowystarczalność: pomoc ludziom w zaspokojeniu ich podstawowych potrzeb w ciągu pierwszych trzech dni sytuacji nadzwyczajnej w trakcie mobilizacji pomocy publicznej, w tym poprzez niezbędne zapasy i torby ratunkowe.
- Edukacja w zakresie gotowości: włączenie gotowości do programów nauczania we wczesnym dzieciństwie i szkołach podstawowych oraz zapewnienie szkoleń dla nauczycieli, pomaganie dzieciom w rozwijaniu umiejętności związanych z gotowością od najmłodszych lat poprzez dostępne i dostosowane do wieku zajęcia, bez powodowania strachu i niepokoju.
- Gotowość uwzględniająca niepełnosprawność: uczynienie środków gotowości bardziej włączającymi i dostępnymi, z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych i zachęcaniem ich do udziału w planowaniu gotowości, tak aby nikt nie został pozostawiony w tyle.
- Komunikowanie ryzyk i zagrożeń: pomoc władzom w skuteczniejszym informowaniu o ryzyku i zagrożeniach, zapewniając obywatelom otrzymywanie aktualnych, dostępnych i wiarygodnych informacji przed sytuacjami kryzysowymi, w ich trakcie i po nich.
Łącznie te niewiążące wytyczne mają na celu wspieranie kultury gotowości w całej Europie, zapewniając obywatelom i społecznościom lepsze informacje, wyposażenie oraz zdolność przewidywania kryzysów i reagowania na nie.
Dzień Gotowości UE
Aby sprawić, że gotowość stanie się wspólnym priorytetem w całej Europie, Komisja proponuje ustanowienie corocznego UE Dnia Gotowości, który będzie odbywał się co roku 23 października, począwszy od 2027 r. Będzie on zachęcał obywateli i społeczności do odgrywania aktywnej roli w przygotowaniach na sytuacje nadzwyczajne, aby chronić siebie i innych.
Podczas corocznego wydarzenia docenione zostaną także wysiłki i praca władz krajowych, regionalnych i lokalnych, organizacji i społeczności zajmujących się ochroną ludności na rzecz wzmacniania gotowości w całej Europie.
Data ta przypada na rocznicę ustanowienia Mechanizmu Ochrony Ludności w dniu 23 października 2001 r. w uznaniu jego roli we wzmacnianiu europejskiej solidarności i koordynowaniu reagowania na klęski żywiołowe w UE i poza nią w ciągu ostatnich 25 lat.
Inicjatywa odzwierciedla znaczenie zaangażowania obywateli, na które zwrócił także uwagę Europejski Panel Obywatelski ds. Gotowości. Panel skupiający 150 obywateli z całej UE w marcu i maju 2026 r. zalecił między innymi organizację corocznego Tygodnia Gotowości UE.
Komisja będzie współpracować z Parlamentem Europejskim, Radą, Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i Europejskim Komitetem Regionów nad wspólną deklaracją popierającą tę inicjatywę.
Wzmocnienie ciągłości operacyjnej i testowanie warunków skrajnych
Przyjęte niedawno zalecenie w sprawie ciągłości działania i testów warunków skrajnych ma na celu pomóc państwom członkowskim UE i państwom uczestniczącym w UCPM w zapewnieniu, że ich krajowe punkty kontaktowe ds. ochrony ludności w ramach Mechanizmu Ochrony Ludności będą działać przez cały czas, nawet podczas zakłócających wydarzeń.
Wyciągając wnioski z niedawnych kryzysów i zakłóceń, w niewiążącym zaleceniu przedstawiono praktyczne wytyczne dotyczące opracowywania planów ciągłości operacyjnej i regularnego testowania ustaleń dotyczących ciągłości działania. Celem wzmocnienia odporności tych krajowych punktów kontaktowych jest zapewnienie dalszej całodobowej działalności mechanizmu i skutecznego reagowania w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych.
Tło
The Strategia UE dotycząca Unii Gotowościprzyjęte w marcu 2025 r., określa kompleksowe podejście do wzmacniania zdolności Europy do przewidywania kryzysów i zagrożeń, zapobiegania im i reagowania na nie.
Opierając się na zaleceniach zawartych w raporcie Niinistö, strategia promuje podejście obejmujące całe społeczeństwo i cały rząd, uznając, że gotowość jest wspólnym obowiązkiem władz publicznych, przedsiębiorstw, społeczeństwa obywatelskiego i obywateli.
Strategia obejmuje konkretne działania mające na celu wzmocnienie gotowości ludności, poprawę świadomości zagrożeń i wzmocnienie zdolności UE do reagowania w sytuacjach kryzysowych.
Wytyczne dotyczące gotowości populacji są publikowane wraz z czterema towarzyszącymi dokumentami zawierającymi wytyczne, zawierającymi przykłady dobrych praktyk z państw członkowskich i z całego świata. W ramach ciągłego procesu współpracy wytyczne mogą zostać poddane przeglądowi na późniejszym etapie, biorąc pod uwagę informacje zwrotne i wyciągnięte wnioski.
Aby uzyskać więcej informacji
Strategia UE dotycząca Unii Gotowości
Europejskie Forum Ochrony Ludności 2026
25 lat – Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
Wytyczne dotyczące gotowości ludności
Zalecenie Komisji w sprawie testów warunków skrajnych ciągłości operacyjnej
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
