Ten artykuł powstał we współpracy z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
Na sesji plenarnej w grudniu 2025 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjął opinię z inicjatywy własnej, w której wezwał do podjęcia pilnych działań w celu wzmocnienia praw pracowniczych dziennikarzy i pracowników mediów w całej Europie. Przesłanie EKES-u jest jasne: godziwe warunki pracy są niezbędne, aby chronić niezależność dziennikarstwa i zapewnić obywatelom dostęp do rzetelnych, pluralistycznych i prawdziwych informacji.
Opinia EKES-u opiera się na szeroko zakrojonych badaniach i opiniach zainteresowanych stron, podkreślając coraz bardziej wrogie środowisko, w którym działają dziennikarze. Komitet ostrzega, że rosnący brak bezpieczeństwa i pogarszające się warunki pracy zagrażają nie tylko dobru dziennikarzy, ale także demokratycznemu prawu do niezależnych informacji. W opinii przedstawiono kompleksowy zestaw zaleceń mających na celu poprawę warunków pracy, wspieranie pluralizmu mediów i ochronę dziennikarzy przed zagrożeniami gospodarczymi i fizycznymi.
Europa na rozdrożu
„Dzisiaj środowisko pracy dziennikarzy jest coraz bardziej wrogie: kłamstwa, plotki, a także niepewność zatrudnienia i złe warunki pracy pracowników sektora informacyjnego podważają nie tylko jakość informacji, ale także samą wolność” – podkreśla sprawozdawca José Antonio Moreno Díaz w swoim
wiadomość wideo po przyjęciu opinii.
W tym samym przesłaniu współsprawozdawca Christian Moos podkreślił, że „Europa znajduje się na rozdrożu: albo podejmiemy zdecydowane działania w celu ochrony dziennikarzy, albo ryzykujemy osłabienie jednego z filarów naszej demokracji”.
EKES wzywa do pełnego stosowania art
Europejska ustawa o wolności mediów (EMFA) i nalega, aby Komisja Europejska zapewniła przestrzeganie przez państwa członkowskie jej przepisów. Komitet podkreśla również potrzebę niezależnego wsparcia dla mediów, w tym środków takich jak obniżki podatku VAT, aby przeciwdziałać dominacji dużych platform internetowych i zapewnić stabilność europejskiego sektora mediów.
EKES podkreśla znaczenie dialogu społecznego i rokowań zbiorowych dla wszystkich dziennikarzy, w tym niezależnych. Wzywa rządy do transpozycji dyrektywy w sprawie odpowiednich płac minimalnych i wdrożenia wytycznych dotyczących układów zbiorowych dla osób prowadzących działalność na własny rachunek. Komitet wzywa również do podjęcia działań przeciwko pozornemu samozatrudnieniu i wzywa pracodawców do pełnego stosowania tych przepisów
Dyrektywy UE dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. EKES podkreśla potrzebę zwiększonego finansowania w celu wspierania wysokiej jakości miejsc pracy w sektorze mediów i ochrony solidnego ekosystemu informacyjnego.
Dziennikarze borykają się z wysokim poziomem niepewności pracy, stresu, wypalenia zawodowego i nękania w Internecie. W opinii zwrócono uwagę na warunki pracy niezależnych dziennikarzy i upadek układów zbiorowych, przez co wielu z nich pozostaje bez odpowiedniego zabezpieczenia i ochrony socjalnej. Komitet wzywa do głębszej współpracy z organizacjami dziennikarzy w celu budowania struktur zapewniających bezpieczeństwo i dobrostan, i jest gotowy wydać opinię w sprawie wezwania Parlamentu Europejskiego do przyjęcia
dyrektywę w sprawie zagrożeń psychospołecznych w miejscu pracy.
Reagowanie na nowe wyzwania, sztuczną inteligencję i dezinformację
Szybki rozwój sztucznej inteligencji (AI) w redakcjach wiąże się zarówno z szansami, jak i zagrożeniami. EKES wzywa Komisję Europejską do monitorowania stosowania
Przepisy UE dotyczące sztucznej inteligencji mające zapewnić odpowiednią równowagę między innowacjami a ochroną dziennikarzy. Zachęca związki dziennikarzy i organizacje medialne do zajmowania się kwestiami związanymi ze sztuczną inteligencją w drodze dialogu społecznego i wzywa do finansowania rozwoju umiejętności korzystania z sztucznej inteligencji wśród dziennikarzy. Komitet podkreśla również rosnące zagrożenie dezinformacją i wyzwania związane z prawem do odłączenia się i równowagą między życiem zawodowym a prywatnym.
EKES wyraża zaniepokojenie koncentracją własności mediów i podatnością mediów publicznych na naciski polityczne i finansowe. Wzywa do ścisłego egzekwowania umowy EMFA, aby zagwarantować niezależność i zrównoważony rozwój nadawców publicznych. Komitet wspiera także trwałe wsparcie finansowe dla niezależnych inicjatyw dziennikarskich, takich jak
Radio Wolna Europa/Radio Wolność.
Przyjęcie opinii zostało przyjęte z zadowoleniem przez Radę
Europejska Federacja Dziennikarzy (EFJ), powtarzając wezwanie Komitetu do podjęcia pilnych działań w celu zwalczania niepewnej sytuacji dziennikarzy i podkreślając znaczenie ochrony praw pracowniczych dla ochrony wolności prasy.
W dobie rosnących zagrożeń dla wolności prasy i integralności informacji opinia EKES-u stanowi wezwanie do działania: Europa musi chronić prawa pracownicze dziennikarzy, aby chronić samą demokrację. Zapewniając godne warunki pracy, solidną ochronę i konstruktywny dialog społeczny, UE może pomóc zagwarantować, że dziennikarstwo w dalszym ciągu będzie pełnić swoją kluczową rolę strażnika i filaru społeczeństwa demokratycznego.
