(Dan Gold, Unsplash)
Ten artykuł został napisany przez jedną z naszych pełnych pasji czytelniczek, panią Vivianę Vairę. Opinie wyrażone na łamach odzwierciedlają wyłącznie poglądy autora, a nie stanowisko The European Sting w tej sprawie.
W ostatnich dziesięcioleciach poważne susze dotknęły duże obszary Europy Południowej, Zachodniej, a nawet Północnej. Mimo to mniej uwagi poświęcono wprowadzeniu proaktywnych środków politycznych mających zaradzić temu problemowi, chociaż obawy dotyczące susz znacznie wzrosły. Jest to szczególnie prawdziwe, biorąc pod uwagę bezpośredni wpływ, jaki te wydarzenia mają na obywateli, a także na zainteresowane strony z sektorów gospodarki, takich jak rolnictwo, turystyka, przemysł, energetyka i transport, które są zależne od wody.
W europejskich ramach legislacyjnych Ramowa Dyrektywa Wodna UE 2000/60 (RDW) realizuje główny cel, jakim jest dobry stan ekologiczny wszystkich jednolitych części wód w Europie. Oprócz celów środowiskowych określa ona złożony proces planowania, który państwa członkowskie mają opracować na poziomie dorzecza, aby zabezpieczyć potencjalne wykorzystanie wody i chronić ekosystemy wodne. Niemniej jednak w tym kontekście problemy łagodzenia powodzi i susz, a także problemy dotyczące trwałej nierównowagi pomiędzy zasobami i zapotrzebowaniem na wodę odgrywają marginalną rolę.
Dlatego dyrektywa nie wydaje się w pełni odpowiednia, aby zaradzić ryzyku suszy. W obliczu tego scenariusza pojawia się potrzeba unowocześnienia polityki dotyczącej niedoboru wody w drodze podejścia opartego na współpracy.
Co więcej, w obecnych ramach polityki większość środków przyjętych w dużych częściach Europy można scharakteryzować jako środki „reaktywne”, które wymagają dużych inwestycji i często obejmują rozwiązania szkodzące ekosystemom, takie jak rozwój nowych źródeł wody poprzez przenoszenie jej z regionów bogatych do regionów ubogich w wodę.
Pokazuje to, że należy wspierać działania „zapobiegawcze” związane z interwencjami mającymi na celu oszczędzanie i zatrzymanie wody dostępnej w okresach mokrych oraz zwiększanie zdolności buforowej gleby i systemu wodnego. Również środki „adaptacyjne”, które dostosowują użytkowanie gruntów i wód do poziomu wody wynikającego z warunków naturalnych, odgrywają kluczową rolę w kontekście strategicznej polityki niedoboru wody. Jednak w obecnej strukturze UE zasadniczo brakuje tej cechy zarządzania suszą.
W tym celu w ramach Programu zintegrowanego zarządzania suszą w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE) oraz projektu Obszaru Priorytetowego 5 EUSDR – Zagrożenia dla Środowiska opracowanego przez Global Water Partnership CEE (GWP CEE) i PA5 EUSDR podjęto inicjatywę dotyczącą rewizji instrumentów polityki i ich potencjału w zakresie przyczyniania się do polityki UE w zakresie susz i niedoboru wody.
Rzeczywiście innowacyjne instrumenty zarządzania mogą prowadzić do rozsądnego planowania zarządzania suszą, w którym współpraca i zaangażowanie kluczowych zainteresowanych stron stają się zatem narzędziami strategicznymi.
Metodologia została oparta na analizie głównych dokumentów politycznych oraz praktykach systematycznego monitorowania i gromadzenia danych.
Kluczowa kwestia dotyczy przeglądu instrumentów polityki i ich potencjału w zakresie przyczyniania się do zapobiegania suszom i niedoborom wody w UE w ramach podejścia opartego na gospodarce o obiegu zamkniętym. W związku z tym państwa członkowskie w większym stopniu skupią się na zachętach do oszczędnego gospodarowania wodą oraz środkach wspierających technologie i praktyki wodooszczędne, a także kulturę oszczędzania wody.
