Artykuł ten został opublikowany we współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych.
Porównaj dwójkę dzieci urodzonych w tym samym roku: jedno w kraju, w którym funkcjonują szkoły, usługi społeczne, uczciwe wybory i dynamiczna gospodarka, a drugie w kraju wyniszczonym przez biedę, konflikty, zmiany klimatyczne i korupcję.
Żadne z nich nie wybrało swoich okoliczności. Jednak prawdopodobnie będziemy żyć kilkadziesiąt lat dłużej, zarabiać znacznie więcej i mieć znaczący wpływ na decyzje, które kształtują ich życie.
Organizacja Narodów Zjednoczonych uważa przepaść między dwójką dzieci nie tylko za niesprawiedliwą, ale za naruszenie prawa do rozwoju.
Od 1986 r. ONZ uznaje rozwój nie tylko za wzrost gospodarczy, ale za prawo człowieka przysługujące nam wszystkim.
Obejmuje prawa gospodarcze, społeczne, kulturalne i polityczne, których celem jest zmniejszenie nierówności i stworzenie bardziej sprawiedliwego świata.
Według Światowego raportu o nierównościach na rok 2026, wspieranego przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP), połowa najuboższych ludzi na świecie posiada zaledwie dwa procent światowego bogactwa, podczas gdy 0,001 procent najbogatszych – klasa miliarderów licząca około 56 000 osób – posiada trzy razy większy majątek niż wszyscy ci biedni ludzie razem wzięci.
To właśnie z „pogłębiającą się nierównością w obrębie krajów i pomiędzy krajami” Biuro Praw Człowieka ONZ (OHCHR) twierdzi, że istnieje prawo do rozwoju.
„Niezbywalne prawo człowieka”
Deklaracja o prawie do rozwoju (która nie jest prawnie wiążącym traktatem) została uzgodniona przez państwa członkowskie ONZ w 1986 r. i opisuje „niezbywalne prawo człowieka”, które pozwala każdej osobie i narodom „uczestniczyć, wnosić wkład i cieszyć się” rozwojem gospodarczym, społecznym, kulturalnym i politycznym.
Co najważniejsze, obejmuje suwerenność ludzi nad ich własnym bogactwem naturalnym i zasobami.
Dlaczego to ma znaczenie?
W prawie do rozwoju „nie chodzi o działalność charytatywną, ale o umożliwienie i wzmocnienie pozycji” – twierdzi ONZ.
W ciągu ostatnich 80 lat, które upłynęły od zakończenia drugiej wojny światowej, wzrost gospodarczy nie był dzielony równo, a nierówność ta, pozostawiona bez rozwiązania, powoduje biedę, niepokoje, migrację i brak zaufania do instytucji.
Kluczowe zasady
- Rozwój skoncentrowany na ludziach: „Osoba ludzka” jako podmiot i beneficjent rozwoju
- Udział: Aktywne, swobodne i znaczące zaangażowanie w decyzje
- Kapitał własny: sprawiedliwy podział korzyści płynących z rozwoju
- Niedyskryminacja: Brak wykluczenia ze względu na „rasę, płeć, język lub religię”
- Samostanowienie: Ludzie powinni kontrolować swoje własne zasoby
Czy te zasady naprawdę zmieniają życie?
Prawidłowo stosowane zasady przynoszą korzyści społecznościom na całym świecie.
WMarokoprogramy szkolenia zawodowego pomagają kobietom w podejmowaniu działań generujących dochód.
Rdzenne grupy wKolumbia uczestniczyli w porozumieniach pokojowych tego kraju Ameryki Południowej.
We wspólnotach wAfganistanIndiach i Palestynieludzie nauczyli się sprawiedliwie dzielić zasobami, zamiast o nie konkurować.
Co się stanie, gdy rozwój pozostawi ludzi w tyle?
Wpływ na ludzi jest równie konkretny.
W KeniaEndorois, społeczność licząca około 60 000 osób zamieszkująca od wieków okolice jeziora Bogoria, została wykluczona z decyzji o przekształceniu ich terenów w rezerwat zwierzyny łownej. Odmówiwszy konsultacji i sprawiedliwego udziału w korzyściach rezerwatu, stracili pastwiska, które były ich źródłem utrzymania, a duża liczba ich bydła padła.
Podczas pandemii Covid-19 kraje rozwijające się miały mniejszy dostęp do szczepionek.
Jeden z urzędników ONZ skomentował, że „można byłoby zapobiec ponad 600 000 zgonów, gdyby wszystkim krajom udało się osiągnąć cel szczepień Światowej Organizacji Zdrowia do końca 2021 r. To niepowodzenie było tragiczne i głęboko niemoralne”.
Bariery? Brak zgody między państwami w sprawie wiążących zobowiązań, słaba współpraca międzynarodowa i brak woli politycznej powstrzymują prawo do rozwoju.
Jak aktualne jest to dzisiaj?
Prawdopodobnie bardziej aktualne niż kiedykolwiek wcześniej.
Szoki klimatyczne, konflikty i imigracja nakładają się na światowe kryzysy, które przyczyniają się do pogłębienia ubóstwa i nierówności.
Bardziej sprawiedliwy system rozwoju może pomóc odwrócić tę tendencję.
Dlaczego ONZ skupia się teraz na tej kwestii?
Minęło 40 lat, odkąd ONZ uzgodniła Deklarację o prawie do rozwoju z 1986 roku.
Państwa członkowskie spotkają się 23 września w siedzibie ONZ w Nowym Jorku, aby odnowić globalne zaangażowanie na rzecz zapewnienia każdej osobie uczciwych szans na życie z godnością, możliwościami i nadzieją.
Spotkanie zgromadzi światowych przywódców, aby zastanowili się nad postępem poczynionym w ciągu ostatnich czterdziestu lat i omówili, w jaki sposób kraje mogą współpracować na rzecz ograniczenia ubóstwa, zwiększania możliwości i eliminowania nierówności, które w dalszym ciągu uniemożliwiają milionom ludzi pełne korzystanie z rozwoju gospodarczego i społecznego.
