Margrethe Vestager, komisarz UE odpowiedzialna za politykę konkurencji, podczas niedawnej konferencji prasowej w Brukseli/Berlaymont. (Prawa autorskie: UE, 2018 / Źródło: EC – Usługa audiowizualna / Zdjęcie: Jennifer Jacquemart)
W zeszłym tygodniu Komisja Europejska ogłosiła, że wszczęła formalne dochodzenie przeciwko Qatar Petroleum w związku z umowami na dostawy, które wydawały się restrykcyjne dla europejskich nabywców. W szczególności wszczęto dochodzenie unijnego organu nadzoru, aby ocenić, czy umowy o dostawach pomiędzy Qatar Petroleum, największym dostawcą gazu morskiego w bloku, a europejskimi importerami skroplonego gazu ziemnego (LNG), utrudniają swobodny przepływ gazu w Europejskim Obszarze Gospodarczym, naruszając unijne zasady ochrony konkurencji. Posunięcie to jest następstwem ugody w zeszłym miesiącu siedmioletniej sprawy antymonopolowej przeciwko rosyjskiemu gigantowi Gazpromowi i stanowi część precyzyjnego planu Komisji Europejskiej mającego na celu usunięcie ograniczeń na unijnym rynku gazu. Kontekst Od kilku lat producenci LNG znajdują się pod coraz większą presją, aby usunąć klauzule dotyczące stałego miejsca przeznaczenia. Tak zwane klauzule przeznaczenia są stałym elementem długoterminowych umów LNG, które uzależniają nabywców od odbioru dostaw w określonym porcie, zapobiegając w ten sposób przekierowaniu ładunków do innych portów. Sądy UE oraz wcześniejsze precedensy Komisji stosowały już zasadę, że umowy ograniczające terytorium, na którym kupujący mogą sprzedawać produkty, mają na celu ograniczenie konkurencji w rozumieniu art. 101 TFUE. Zaledwie kilka tygodni temu UE zakończyła siedmioletnie dochodzenie w sprawie rosyjskiego giganta Gazpromu w związku z potencjalnymi nadużyciami na rynku, podczas którego Komisja badała ograniczenia terytorialne w sektorze gazowym w postaci zakazów eksportu i klauzul miejsca przeznaczenia. Komisja – na mocy art. 102 TFUE – przyjęła wobec Gazpromu wiążące zobowiązania, których celem jest umożliwienie swobodnego przepływu gazu po konkurencyjnych cenach na rynkach gazu w Europie Środkowo-Wschodniej. Posunięcie z zeszłego tygodnia W ubiegły czwartek unijny organ nadzorczy podjął decyzję o formalnym wszczęciu postępowania przeciwko Qatar Petroleum zgodnie z art. 101, wszczynając oficjalne dochodzenie antymonopolowe. Jak poinformował w zeszłym tygodniu Reuters, badanie transakcji Kataru w sprawie LNG odbyło się po szczegółowych konsultacjach pomiędzy Komisją Europejską a Ministerstwem Gospodarki, Handlu i Przemysłu Japonii, które odbyły się w zeszłym roku, a których celem było zbadanie wpływu takich ograniczeń na rozwój rynku gazu i przejrzystość cen. W ostatnich miesiącach rząd Japonii i inni importerzy LNG wzywali do zawarcia bardziej elastycznych umów na dostawy bez klauzul miejsca przeznaczenia, które zabraniałyby importerom odsprzedaży LNG. Japonia jest jednym z największych odbiorców LNG na świecie. „Problematyczne klauzule ograniczające” „Wszczęliśmy dochodzenie, aby sprawdzić, czy w umowach na dostawy gazu z Qatar Petroleum występują problematyczne klauzule ograniczające terytorialnie”, ogłosiła w zeszłym tygodniu komisarz Margrethe Vestager odpowiedzialna za politykę konkurencji. „Takie klauzule mogą zaszkodzić konkurencji i uniemożliwić konsumentom czerpanie korzyści ze zintegrowanego europejskiego rynku energii” – dodała. „Energia powinna swobodnie przepływać w Europie, niezależnie od tego, skąd pochodzi” – stwierdziła również komisarz Vestager. W oficjalnym komunikacie prasowym UE Komisja wyraziła zaniepokojenie faktem, że niektóre klauzule zawarte w tych umowach wydają się, bezpośrednio lub pośrednio, ograniczać swobodę importerów z EOG w zakresie sprzedaży LNG do alternatywnych miejsc przeznaczenia na terenie EOG. „Na przykład niektóre klauzule umowne uniemożliwiają przekierowanie ładunków do innego miejsca przeznaczenia lub ograniczają terytoria, na które może nastąpić przekierowanie, lub ilości, które można przekierować” – stwierdził dokument UE. „W rezultacie klauzule te mogą nadmiernie ograniczać swobodny przepływ LNG sprzedawanego przez Qatar Petroleum na terenie EOG, segmentując wewnętrzny rynek gazu UE” – stwierdzono w oświadczeniu. Katarski gigant „Qatar Petroleum pragnie podkreślić, że przywiązuje najwyższą wagę do przestrzegania przepisów organów regulacyjnych we wszystkich obszarach geograficznych, na których prowadzi działalność”, państwowy Katarski koncern naftowy odpowiedział UE w oficjalnym komunikacie w zeszłym tygodniu. „Qatar Petroleum nie może się doczekać współpracy z Komisją Europejską, aby odpowiedzieć na wszelkie pytania i wątpliwości, jakie mogą mieć w tym zakresie” – stwierdzono również w oświadczeniu QP. Qatar Petroleum jest największym dostawcą LNG w Europie, odpowiadającym za około 40% całkowitego importu LNG do UE i posiadającym znacznie większy udział w imporcie w niektórych państwach członkowskich. według danych Międzynarodowej Grupy Importerów LNG Katar dostarczył w ubiegłym roku 16,81 mln ton LNG w porównaniu do 38,65 mln ton ogółem. Kolejnymi największymi dostawcami były Nigeria i Algieria z nieco ponad 7 milionami ton. Katar jest największym na świecie producentem LNG. Ryzyko na przyszłość Jeśli dochodzenia UE wykażą, takie praktyki antymonopolowe mogą naruszać unijne przepisy antymonopolowe, w szczególności dotyczące antykonkurencyjnych porozumień między przedsiębiorstwami i/lub nadużywania dominującej pozycji na rynku, zgodnie z odpowiednio art. 101 TFUE i art. 102. W zeszłym tygodniu dziennik „Financial Times” podał, że według Trevora Sikorskiego, dyrektora ds. gazu ziemnego i emisji dwutlenku węgla w firmie konsultingowej Energy Aspects, firmie Qatar Petroleum grozi kara w wysokości do 10 procent jej światowego obrotu. „Najbardziej prawdopodobny wynik będzie taki, że zgodzą się na usunięcie wszystkich restrykcyjnych klauzul dotyczących miejsca przeznaczenia ze swoich umów na dostawy z europejskimi nabywcami” – cytuje wypowiedź Sikorskiego agencja Reuters. „Komisja potraktuje teraz dogłębnie dogłębne dochodzenie” – stwierdził unijny organ nadzorczy w swoim oficjalnym oświadczeniu z zeszłego tygodnia. „Wszczęcie przez Komisję formalnego dochodzenia nie przesądza o jego wyniku” – podano w komunikacie.
