Ten artykuł powstał dzięki współpracy The European Sting ze Światowym Forum Ekonomicznym.
Autor: Douglas Broom, starszy pisarz, treści formatywne
- Rosja jest wiodącym dostawcą importowanej do UE ropy, gazu i węgla.
- UE ma jednak plan zakończyć swoją zależność od rosyjskiej energii do 2030 roku.
- Kluczem do tej strategii będzie przyspieszenie przejścia na energię odnawialną.
Wojna na Ukrainie pogrążyła Europę w etycznym dylemacie dotyczącym energii. Rosja jest wiodącym na kontynencie dostawcą importowanej ropy, gazu i węgla, a politycy w całej UE szukają sposobów na zakończenie tej zależności.
Na Rosję przypada około dwie piąte importu gazu do UE, 26,9% importowanej ropy naftowej i prawie połowa dostaw paliw stałych – czyli substancji stałych, takich jak węgiel, które można wykorzystać do produkcji energii. W sumie import z Rosji odpowiadał za jedną czwartą zużycia energii w Europie w 2020 r., ustępując jedynie 42% energii wyprodukowanej z zasobów własnych UE.
Rosja jest także największym na świecie eksporterem gazu ziemnego, drugim co do wielkości dostawcą ropy naftowej po Arabii Saudyjskiej i trzecim co do wielkości eksporterem węgla po Indonezji i Australii.
Według amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej w 2021 r. trzy czwarte rosyjskiego eksportu gazu i 49% eksportu ropy naftowej trafiło do Europy, w tym do krajów spoza UE, takich jak Norwegia i Wielka Brytania. Największym odbiorcą eksportu rosyjskiego węgla były Chiny.
A kraje UE zapłaciły w zeszłym roku za import rosyjskiej energii 107 miliardów dolarów, co stanowi prawie dwie trzecie całkowitej wartości towarów importowanych z Rosji.
Co Światowe Forum Ekonomiczne robi w sprawie przejścia na czystą energię?
Przejście na czystą energię ma kluczowe znaczenie w walce ze zmianami klimatycznymi, jednak w ciągu ostatnich pięciu lat transformacja energetyczna uległa stagnacji.
Zużycie i produkcja energii odpowiadają za dwie trzecie globalnych emisji, a 81% światowego systemu energetycznego w dalszym ciągu opiera się na paliwach kopalnych, tyle samo co 30 lat temu. Ponadto postęp w zakresie energochłonności gospodarki światowej (ilości energii zużywanej na jednostkę działalności gospodarczej) ulega spowolnieniu. W 2018 r. energochłonność wzrosła o 1,2%, co stanowi najwolniejsze tempo od 2010 r.
Aby stworzyć bardziej włączający, zrównoważony, przystępny cenowo i bezpieczny globalny system energetyczny, potrzebne są skuteczne polityki, działania sektora prywatnego i współpraca publiczno-prywatna.
Postęp w benchmarkingu jest niezbędny do pomyślnego przejścia. Indeks transformacji energetycznej Światowego Forum Ekonomicznego, który klasyfikuje 115 gospodarek pod względem tego, jak dobrze równoważą one bezpieczeństwo i dostęp do energii ze zrównoważonym rozwojem środowiska i przystępnością cenową, pokazuje, że największym wyzwaniem stojącym przed transformacją energetyczną jest brak gotowości wśród największych emitentów na świecie, w tym USA, Chin, Indii i Rosji. 10 krajów, które uzyskały najwyższy wynik pod względem gotowości, odpowiada za zaledwie 2,6% światowych rocznych emisji.
Aby przygotować globalny system energetyczny na przyszłość, działająca w ramach Forum Platforma Kształtowania Przyszłości Energii i Materiałów pracuje nad inicjatywami obejmującymi efektywność systemową, innowacje i czystą energię oraz Globalny Sojusz na rzecz Baterii, aby zachęcać i umożliwiać innowacyjne inwestycje, technologie i rozwiązania w zakresie energii.
Ponadto Platforma Możliwa Misja (MPP) pracuje nad zgromadzeniem partnerów publicznych i prywatnych w celu dalszej transformacji przemysłu, aby skierować sektory przemysłu ciężkiego i mobilności na ścieżkę prowadzącą do zerowej emisji netto. MPP to inicjatywa stworzona przez Światowe Forum Ekonomiczne i Komisję ds. Transformacji Energetycznych.
Czy Twoja organizacja jest zainteresowana współpracą ze Światowym Forum Ekonomicznym? Dowiedz się więcej tutaj.
Odejście od rosyjskiej energii
Ale wszystko ma się zmienić. 8 marca Unia Europejska ogłosiła plan zaprzestania całego importu rosyjskiej energii do 2030 r. Może to spowodować gwałtowny wzrost kosztów energii, ale UE stwierdziła, że będzie chronić przedsiębiorstwa i konsumentów w UE poprzez regulację cen, pomoc państwa i podatki.
„Musimy uniezależnić się od rosyjskiej ropy, węgla i gazu. Po prostu nie możemy polegać na dostawcy, który wyraźnie nam grozi” – powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.
UE nie brakowało porad, jak przełamać jej zależność energetyczną od Rosji. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opracowała 10-punktowy plan określający, w jaki sposób Europa może odzwyczaić się od rosyjskiego gazu. Wiąże się to z połączeniem maksymalizacji magazynowania gazu, jego pozyskiwania z innych źródeł oraz zwiększania ilości energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych i niskoemisyjnych.
Napełnienie kontynentalnych magazynów gazu do 90% pojemności to element planu UE, który zakłada także zwiększenie efektywności energetycznej i szybki wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii.
„Błyskawicznie wskoczmy w energię odnawialną” – powiedział Frans Timmermans, który stoi na czele Europejskiego Zielonego Ładu. „Odnawialne źródła energii są tanim, czystym i potencjalnie niewyczerpanym źródłem energii i zamiast finansować przemysł paliw kopalnych gdzie indziej, tworzą tutaj miejsca pracy”.
Rozpoczęty w 2019 r. Zielony Ład ma na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w UE o ponad połowę do 2030 r. i doprowadzenie Europy do zera netto do 2050 r. „Nadszedł czas, aby uporać się z naszymi słabymi punktami i szybko zyskać większą niezależność w naszych wyborach energetycznych” – dodał Timmermans.
W rzeczywistości Europa zaczęła odchodzić od paliw kopalnych jeszcze przed inwazją Rosji na Ukrainę. W rezultacie wyprzedza wiele innych regionów w przygotowaniach do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.
Dziewięć z dziesięciu krajów, które zajmowały pierwsze miejsca w indeksie transformacji energetycznej 2021 Światowego Forum Ekonomicznego, to kraje europejskie. Rosja znalazła się na 73. miejscu.
