Ten artykuł powstał dzięki współpracy The European Sting ze Światowym Forum Ekonomicznym.
Autor: Akshay Joshi, dyrektor ds. przemysłu i partnerstw, Centrum Cyberbezpieczeństwa, Światowe Forum Ekonomiczne, Spencer Feingold, redaktor cyfrowy, Światowe Forum Ekonomiczne
- Cyberataki na europejski sektor energetyczny tej zimy mogą być katastrofalne.
- Zakłócenia w i tak już napiętym rynku mogą podnieść koszty paliwa, spowodować ogromne straty gospodarcze i zmusić rządy do wykorzystania rezerw zapasów.
- Gracze w całym ekosystemie energetycznym muszą nadać priorytet działaniom łagodzącym, aby zminimalizować zakłócenia spowodowane cyberatakami.
Wojna Rosji na Ukrainie spowodowała jeden z najbardziej znaczących kryzysów energetycznych w Europie w ostatnim czasie. Jak dotąd kryzys wynika w dużej mierze z zakłóceń fizycznych – ograniczono przepływ gazu ziemnego, sabotowano rurociągi i odcinano linie zasilające.
Kraje europejskie zareagowały uzupełnieniem zapasów energii i zmniejszeniem zapotrzebowania. Unia Europejska (UE) podjęła również kroki w drodze nowego prawodawstwa, aby wzmocnić obronę i odporność infrastruktury.
„Infrastruktura krytyczna to nowa granica działań wojennych” – oznajmiła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen w przemówieniu na początku tego miesiąca. „A Europa będzie przygotowana”.
Eksperci ostrzegają jednak, że jeśli sektor energetyczny stanie się przedmiotem znaczących i trwałych cyberataków, konsekwencje mogą być raczej katastrofalne. Trwająca wojna przyniosła nowe zagrożenia, ataki fizyczne i cyberataki, często łączone jako zagrożenie hybrydowe.
Europa już teraz stała w obliczu cyberataków wymierzonych w sektor energetyczny. Na przykład w lutym cyberatak uderzył w węzły rafinacji ropy naftowej Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia (ARA), zakłócając handel produktami rafinowanymi w całym regionie. Mniej więcej w tym samym czasie cyberataki zgłosiły także dwie inne niemieckie firmy zajmujące się rafineriami ropy naftowej.
Cyberataki w Europie są następstwem niszczycielskiego ataku na rurociąg kolonialny w Stanach Zjednoczonych. W maju 2021 r. rurociąg – największy dostawca paliwa do silników odrzutowych, benzyny i oleju napędowego we wschodnich Stanach Zjednoczonych – padł ofiarą ataku oprogramowania typu ransomware, który sparaliżował system, zakłócając dostawy paliwa nawet dla 50 milionów ludzi na ponad tydzień. W rezultacie siedemnaście stanów USA ogłosiło stan nadzwyczajny.
W Europie większa liczba cyberataków na sektor energetyczny tej zimy może być katastrofalna. Przerwy w i tak już niepewnych rynkach energii mogą podnieść koszty paliwa dla setek milionów konsumentów, spowodować ogromne straty gospodarcze i zmusić rządy do wykorzystania rezerw zapasów.
Ryzyko cyberataków na kluczową infrastrukturę Europy
Jak dotąd rosyjskie cyberataki przyniosły mieszane skutki, a wiele z nich okazało się mniej owocnych, niż zamierzono. Na przykład w kwietniu ukraiński zespół reagowania na incydenty komputerowe ogłosił, że skutecznie odparł serię cyberataków na krajową sieć energetyczną. Atak, który powiązano z Rosją, miał na celu odcięcie prądu nawet dwóm milionom ludzi.
Jednak dziś eksperci ostrzegają, że front cybernetyczny może się nasilić, gdy Rosja – której agresja militarna okazała się mniej skuteczna, niż przewidywano – może przerodzić się w bardziej agresywne cyberataki.
„W odpowiedzi na znaczące niepowodzenia na polu bitwy w zeszłym tygodniu zaobserwowaliśmy, jak Putin reaguje w nieprzewidywalny sposób” – powiedziała w niedawnym przemówieniu Lindy Cameron, dyrektor naczelna brytyjskiego Narodowego Centrum Cyberbezpieczeństwa. „Nadal istnieje realna możliwość, że Rosja może zmienić swoje podejście w cyberprzestrzeni i podjąć większe ryzyko”.
We wrześniu Ministerstwo Obrony Ukrainy ostrzegło również, że Rosja planuje przeprowadzić „masowe cyberataki” na obiekty infrastruktury krytycznej kraju.
„
Przede wszystkim cios zostanie wymierzony w przedsiębiorstwa sektora energetycznego” – oświadczenie Ministerstwa Obrony Ukrainy w sprawie cyberzagrożenia
Rzeczywiście, branża energetyczna dostrzega zagrożenie. Z niedawnej ankiety wynika, że 77% dyrektorów ds. energetyki stwierdziło, że cyberbezpieczeństwo stało się wyższym priorytetem organizacji niż dwa lata temu. Tymczasem 46% respondentów stwierdziło, że ich organizacja jest zadowolona z cyberbezpieczeństwa.
„Cyberataki to jedno z największych zagrożeń, przed którymi stoimy” – powiedział w niedawnym przemówieniu Amin H. Nasser, prezes i dyrektor generalny Saudi Aramco. „Na równi z klęskami żywiołowymi lub atakami fizycznymi”.
W Europie istnieje nacisk na wzmocnienie środków cyberbezpieczeństwa. Podczas debaty w tym miesiącu w Parlamencie UE kilku prawodawców wezwało blok do rozszerzenia przepisów i propozycji dotyczących cyberbezpieczeństwa, argumentując, że nie idą one wystarczająco daleko. Wielu podkreślało również, że nie można dziś utrzymać cyberostrożności – zwłaszcza biorąc pod uwagę wzajemne powiązania regionu i świata.
Jak stwierdził Jeremy Jurgens, dyrektor zarządzający Światowego Forum Ekonomicznego w niedawnym inauguracyjnym raporcie Global Cybersecurity Outlook: „Cyberprzestrzeń przekracza granice. Dlatego musimy zmobilizować globalną reakcję, aby stawić czoła systemowym wyzwaniom w zakresie cyberbezpieczeństwa”.
Co możemy zrobić?
W obliczu zwiększonych zagrożeń cybernetycznych niezwykle ważne jest, aby gracze w całym ekosystemie energetycznym priorytetowo traktowali działania łagodzące, aby zminimalizować zakłócenia spowodowane cyberatakami podobnymi do incydentów ARA lub Colonial Pipeline.
Aby przyspieszyć te wysiłki, w ramach inicjatyw Forum na rzecz odporności cybernetycznej w sektorze energii elektrycznej oraz ropy i gazu zwołano spotkania liderów branży, aby pomogli we wzmocnieniu ogólnej odporności cybernetycznej sektora energetycznego. Wspólne wysiłki zaowocowały następującymi zasadami przewodnimi, zapewniającymi przywódcom wyższego szczebla pierwsze kroki do podjęcia działań:
- Ustanowienie kompleksowego modelu zarządzania cyberbezpieczeństwem.
- Promuj kulturę bezpieczeństwa i odporności już na etapie projektowania.
- Zapewnij odpowiedzialność korporacyjną, zachęcając kierownictwo do rozważenia zagrożeń cybernetycznych dla organizacji i szerszego ekosystemu.
- Wdrażaj całościowe zarządzanie ryzykiem i zapewniaj większą widoczność w całym łańcuchu wartości, aby skutecznie ograniczać ryzyko.
- Przygotuj i przetestuj plan odporności w oparciu o listę predefiniowanych scenariuszy, aby złagodzić skutki ataku.
- Wzmocnienie międzynarodowej współpracy publiczno-prywatnej pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami w branży.
Jak mówi Amin H. Nasser: „W miarę jak świat pogłębia swój ślad cyfrowy, zagrożenia cybernetyczne stają się coraz bardziej wyrafinowane. Jednak działanie jednej firmy w pojedynkę jest jak zamykanie frontowej bramy, pozostawiając szeroko otwarte tylne. Musimy współpracować, jeśli chcemy naprawdę chronić krytyczną infrastrukturę energetyczną, od której zależne są miliardy ludzi na całym świecie. „
