Ten artykuł powstał we współpracy z Komisją Europejską.
Jak wynika z opublikowanego dzisiaj „Europejskiego programu zatrudnienia i perspektyw społecznych na rok 2026”, jakość miejsc pracy w UE poprawiła się w ciągu ostatniej dekady. W raporcie wskazano postęp w trzech obszarach: wynagrodzenie, bezpieczeństwo pracy i czas pracy. Pokazuje, że lepszej jakości miejsca pracy pomagają w budowaniu silnej, produktywnej i konkurencyjnej gospodarki.
W raporcie wskazano, że miejsca pracy lepszej jakości mogą zwiększyć produktywność poprzez poprawę motywacji, zmniejszenie rotacji personelu, zachęcanie do rozwoju umiejętności i wspieranie lepszej organizacji pracy.
W raporcie omówiono także bieżące wyzwania, w tym spowolnienie wzrostu zatrudnienia, słaby wzrost wydajności oraz presję na dochody gospodarstw domowych wynikającą z wysokich cen energii. Podkreśla, że niedobory siły roboczej są często bardziej widoczne w miejscach pracy o niższej jakości, co pokazuje, że poprawa jakości pracy może pomóc przyciągnąć i zatrzymać pracowników tam, gdzie są oni najbardziej potrzebni. Z kolei wyższa produktywność może pomóc w poprawie płac i warunków pracy.
Jeszcze w tym roku Komisja przedstawi Ustawa o jakości pracypo drugim etapie konsultacji z partnerami społecznymi UE.
Jakość miejsc pracy nadal różni się w zależności od kraju, sektora i zawodu
Jakość pracy różni się w zależności od sektora. Jest ona wyższa w sektorach o znaczeniu strategicznym i gospodarczym dla UE, zwłaszcza w sektorach produkcyjnych i usługach wiedzochłonnych. Z drugiej strony zawody, w których brakuje rąk do pracy, często wiążą się z bardziej nietypowymi godzinami pracy, mniej pewnymi miejscami pracy i niższą płacą.
Z raportu wynika, że stanowiska pracy lepszej jakości są częściej spotykane w sektorach informacji i komunikacji, finansów i ubezpieczeń, administracji publicznej oraz działalności zawodowej, naukowej i technicznej. Miejsca pracy o niższej jakości częściej można znaleźć w sektorach usług związanych z zakwaterowaniem i wyżywieniem, usługach administracyjnych i pomocniczych, a także w niektórych zawodach wymagających niższych kwalifikacji. Ponadto pomiędzy państwami członkowskimi utrzymują się różnice – w niektórych krajach w ciągu ostatniej dekady odnotowano pogorszenie co najmniej dwóch wskaźników jakości miejsc pracy, mimo że ogólna tendencja w UE pozostała pozytywna.
Płace i produktywność idą w parze
Z raportu wynika, że płace mogą nadal rosnąć tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwa staną się bardziej produktywne. Jednocześnie wyższe płace, zwłaszcza płace minimalne, mogą zachęcać przedsiębiorstwa do inwestowania i wprowadzania innowacji, zamiast konkurować niskimi kosztami pracy.
Od czasu przyjęcia unijnej dyrektywy w sprawie płacy minimalnej płace minimalne wzrosły, zwłaszcza w państwach członkowskich, w których poziom płac jest niższy i jest więcej osób zarabiających na płacę minimalną.
Technologia i sztuczna inteligencja zmieniają pracę
Sztuczna inteligencja może zwiększyć produktywność i jakość pracy, pomagając pracownikom skupić się na bardziej wartościowych zadaniach i rozwijać nowe umiejętności. Ale jego skutki będą zależeć od tego, jak zostanie wprowadzone i zarządzane. W raporcie podkreślono, że sztuczna inteligencja może wywierać presję na popyt na pracę na niektórych podstawowych i rutynowych stanowiskach pracy oraz może wpływać na płace i warunki pracy. To sprawia, że reprezentacja pracowników, polityka w zakresie umiejętności i dialog społeczny stają się coraz ważniejsze.
Pojawiające się badania sugerują również, że większe poleganie na zautomatyzowanych narzędziach może osłabić krytyczne myślenie, ograniczyć uczenie się przez działanie i zwiększyć potrzebę nadzoru ze strony człowieka. Mniej doświadczeni pracownicy często dostrzegają największy natychmiastowy wzrost produktywności dzięki zastosowaniu sztucznej inteligencji. Mogą jednak również mieć mniejszą zdolność dostrzegania błędów, co potencjalnie pogłębia luki w umiejętnościach.
Zatrudnienie i trendy społeczne
Zgodnie z wymogami Traktatu w raporcie omówiono także szersze tendencje w zakresie zatrudnienia i tendencje społeczne w UE. Pokazuje, że rynek pracy w UE pozostał odporny. W 2025 r. wskaźnik zatrudnienia osiągnął poziom 76,1%, a bezrobocie utrzymało się na historycznie niskim poziomie 6%.
W sprawozdaniu dotyczącym 2026 r. wykorzystano analizę Komisji wykazującą, że szok energetyczny związany z konfliktem na Bliskim Wschodzie prawdopodobnie spowolni wzrost zatrudnienia, ale go nie zatrzyma. Oczekuje się, że w 2026 r. utworzy się około 440 000 mniej miejsc pracy. Mimo to perspektywy wskazują na wolniejsze zatrudnianie, a nie na gwałtowne pogorszenie koniunktury, ponieważ oczekuje się, że pracodawcy zatrzymają swoich pracowników. W 2026 r. płace realne będą o 1,4% wyższe od poziomów sprzed pandemii COVID-19, po odrobieniu strat poniesionych w latach 2022 i 2023 w większości państw członkowskich.
Tło
Europejska perspektywa dotycząca zatrudnienia i polityki społecznej na rok 2026 opiera się na ramach jakości pracy Komitetu Zatrudnienia, które definiują różne wymiary jakości pracy. Pokazuje, dlaczego jakość pracy powinna mieć kluczowe znaczenie dla reakcji Europy na długoterminowe zmiany gospodarcze, niski wzrost wydajności, starzenie się społeczeństwa, niedobory siły roboczej oraz transformację ekologiczną i cyfrową.
Aby uzyskać więcej informacji
Strona internetowa poświęcona europejskim perspektywom zatrudnienia i spraw społecznych na rok 2026
