Artykuł ten został opublikowany we współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych.
Jak wynika z nowego raportu opublikowanego w środę przez Sekretarza Generalnego, aktywiści, prawnicy i inne osoby współpracujące z Organizacją Narodów Zjednoczonych w zakresie praw człowieka w dalszym ciągu spotykają się z zastraszaniem i represjami.
Sprawozdanie dokumentuje, jak przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego doświadczają represji ze strony podmiotów państwowych i niepaństwowych, w tym spoza ich własnych krajów i w obliczu coraz szerszego stosowania nadzoru cyfrowego.
Przytaczane są przypadki z 32 państw, w których biorą udział obrońcy praw człowieka, ofiary naruszeń i nadużyć praw, dziennikarze, prawnicy i związkowcy. Celem tych osób była współpraca lub chęć współpracy z ONZ w kwestiach dotyczących praw człowieka w okresie od 1 maja 2025 r. do 30 kwietnia 2026 r.
Wrogi klimat
W raporcie ostrzega się, że te przypadki stanowią tylko część problemu, ponieważ wiele osób nie zgłasza naruszeń w obawie przed dalszymi szkodami, inne zaś proszą o anonimowość.
„Wypowiadanie się w obronie praw człowieka nigdy nie powinno odbywać się kosztem własnego bezpieczeństwa osobistego i ochrony” – powiedziała zastępca sekretarza generalnego ds. praw człowieka Claudia Fuentes Julio, która kieruje wysiłkami systemu ONZ mającymi na celu zaradzenie represjom.
„Kurczająca przestrzeń obywatelska i wzmożony nadzór w Internecie i poza nim podsycają wrogi klimat, który utrudnia współpracę społeczeństwa obywatelskiego z ONZ i jej mechanizmami dotyczącymi praw człowieka”.
Zastraszanie transgraniczne
Sprawozdanie Sekretarza Generalnego na temat represji wskazuje na rosnącą tendencję, zgodnie z którą podmioty społeczeństwa obywatelskiego są atakowane poza swoimi krajami pochodzenia.
Co najmniej 43 osoby i cztery organizacje spotkały się z arbitralnym zatrzymaniem, atakami fizycznymi, inwigilacją, groźbami, nękaniem w Internecie, ograniczeniami w przemieszczaniu się, skonfiskowano im paszporty, a członkowie rodzin również byli zastraszani.
W raporcie zauważono, że technologie cyfrowe są coraz częściej wykorzystywane do monitorowania, zastraszania i uciszania osób pragnących nawiązać kontakt z międzynarodowymi mechanizmami dotyczącymi praw człowieka.
Restrykcyjne ustawodawstwo
Ponad połowa krajów wymienionych w raporcie również zastosowała, uchwaliła lub zmieniła przepisy, które kryminalizują lub jeszcze bardziej ograniczają podstawową działalność społeczeństwa obywatelskiego. W raporcie zauważono, że kolejnym problemem pozostaje ciągłe niewłaściwe stosowanie przepisów prawnych, w tym dotyczących zwalczania terroryzmu, cyberprzestępczości oraz bezpieczeństwa narodowego.
„Szczególnie niepokojące i całkowicie niedopuszczalne jest to, że według doniesień młodzi aktywiści, kobiety, obrońcy środowiska i ludność tubylcza w dalszym ciągu stoją w obliczu zwiększonego ryzyka, że staną się celem za korzystanie z ich praw do współpracy z ONZ i stawanie w obronie swoich społeczności, gruntów i środowiska” – stwierdziła pani Fuentes Julio.
Blokowanie udziału w wydarzeniach ONZ
W raporcie udokumentowano także próby utrudniania udziału społeczeństwa obywatelskiego w spotkaniach ONZ, w tym blokowanie lub opóźnianie akredytacji oraz nękanie uczestników na terenie ONZ.
Wskazuje także na ataki wymierzone w niezależnych ekspertów ds. praw człowieka – w tym osoby posiadające mandaty w zakresie Procedur Specjalnych – i ich szerszy wpływ na osoby i organizacje pragnące współpracować z ONZ.
Jednocześnie w sprawozdaniu podkreślono istotne wysiłki mające na celu rozwiązanie tych kwestii, w tym inicjatywy mające na celu wspieranie udziału obrońców praw człowieka i innego społeczeństwa obywatelskiego w pomieszczeniach ONZ oraz środki mające na celu wzmocnienie zapobiegania represjom, ochrony i odpowiedzialności za nie.
„Ludzie muszą mieć możliwość swobodnej współpracy z ONZ. Bezpieczna i znacząca współpraca ze społeczeństwem obywatelskim ma fundamentalne znaczenie dla wspierania praw człowieka na całym świecie” – powiedziała pani Fuentes Julio, wzywając wszystkie państwa do ochrony osób współpracujących z Organizacją.
