Udział Jean-Claude’a Junckera, przewodniczącego KE i Federiki Mogherini, wiceprzewodniczącej KE, w Konferencji w sprawie Cypru
Data: 12.01.2017. Lokalizacja: Genewa – Palais des Nations
© Unia Europejska, 2017. Źródło: KE – Usługa Audiowizualna
Turcja w dalszym ciągu narusza prawa suwerenności Cypru, przeprowadzając nową nielegalną operację wiertniczą w północno-wschodniej części wyspy. UE wzywała Turcję już w zeszłym miesiącu do zaprzestania odwiertów gazowych na wodach wokół Cypru. Dlatego blok UE będzie teraz musiał interweniować, aby rozwiązać takie spory. Turcja jednak w dalszym ciągu ignorowała wezwania UE i wysłała już drugi statek wiertniczy w celu eksploatacji naturalnych źródeł Cypru. Wydaje się, że Cypr potrzebowałby całego wsparcia na świecie, jakie może uzyskać w tej sprawie, aby uniknąć dalszego pogorszenia obecnych burzliwych stosunków. Stanowisko sułtana W ciągu ostatnich miesięcy Recep Tayyip Erdoğan wykazywał głębokie zainteresowanie naturalnymi źródłami Cypru, gdzie na obszarach na południe od wyspy odkryto gaz. Turecki statek Fatih przebywa od maja na zachodzie Cypru, 37 mil morskich od zachodniego wybrzeża wyspy. Ponieważ to nie wystarczyło, Turcja wysłała w tym tygodniu kolejny statek, zwany Yavuz, aby w ciągu tygodnia rozpoczął prace wiertnicze. Prezydent Turcji kwestionuje prawa Cypru do poszukiwań gazu, narażając w ten sposób na większe ryzyko więzi między obydwoma krajami. Cypr potępia działania Turcji Republika Cypryjska utrzymuje, że działania Turcji naruszają suwerenne prawa wyspy i stanowią nielegalną próbę uzyskania dostępu do gazu ziemnego znajdującego się w wyłącznej strefie ekonomicznej Cypru (WSE). Mówiąc dokładniej, rząd cypryjski stwierdził, że: „Turcja w dalszym ciągu narusza prawo międzynarodowe, konwencyjne i zwyczajowe, rażąco ignorując wezwania Unii Europejskiej i społeczności międzynarodowej do zaprzestania nielegalnych działań i poszanowania suwerennych praw Republiki Cypryjskiej do badania i eksploatacji jej zasobów naturalnych na obszarach morskich”. Wszyscy przeciwko nielegalnym operacjom Turcji UE wspiera suwerenność Cypru w momencie, gdy Turcja wysłała już dwa statki, aby rozpoczęły odwierty na wodach terytorialnych Cypru. Wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini stwierdziła szczegółowo, że: „Zadeklarowany przez Turcję zamiar nielegalnego przeprowadzenia nowych odwiertów na północny wschód od Cypru budzi poważne obawy… Ta druga operacja wierceń planowana dwa miesiące po rozpoczęciu trwających odwiertów na zachód od Cypru stanowi dalszą niedopuszczalną eskalację, która narusza suwerenność Cypru”. Ponadto UE rozważa nałożenie sankcji na Turcję, takich jak ograniczenie akcji kredytowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego wspieranej przez państwo poprzez obcięcie pomocy finansowej na przyszły rok o 146 mln euro oraz odroczenie wszystkich toczących się między obiema stronami negocjacji dotyczących umowy lotniczej. Stany Zjednoczone również wykazują duże zainteresowanie cypryjską WSE, ponieważ amerykański gigant energetyczny ExxonMobil uzyskał licencję i zgłosił już poważne znalezisko gazu. W zeszłym miesiącu, tuż po rozpoczęciu przez statek Fatih operacji wydobywczych na zachodzie Cypru, Departament Stanu USA wyraził swoje obawy, wzywając Turcję do zaprzestania odwiertów u wybrzeży Cypru. W szczególności Stany Zjednoczone określiły to działanie jako „wysoce prowokacyjne”, które „zagraża wzrostem napięć w regionie”. Inne kraje, takie jak Wielka Brytania, Francja, Egipt i Rosja, wezwały Turcję, aby nie rozpoczynała nielegalnych działań na wodach Cypru. Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyraziło swoje obawy w tej kwestii, a Londyn wspomniał, że jednym z jego priorytetów jest deeskalacja obecnej sytuacji we wschodniej części Morza Śródziemnego w drodze dialogu. Dlatego wydaje się, że wszystkie główne siły popierają Cypr i są gotowe znaleźć rozwiązanie nie tylko w drodze konstruktywnego dialogu, ale równie dobrze można nałożyć sankcje, jeśli Turcja będzie nadal rozmieszczać swoje statki wiertnicze i kwestionować suwerenność wyspy. To drugie najprawdopodobniej nastąpi, biorąc pod uwagę, że turecki prezydent nie pozostawi tej „szansy” niewykorzystanej. Poza tym Turcja pokazała, że może skorzystać na takich sytuacjach, jakie miały miejsce jeszcze w 2016 roku, kiedy zawierano „złote” porozumienie z UE w sprawie rozwiązania kryzysu migracyjnego. Świat dobrze wie, że w wyniku porozumienia między UE a Turcją strona turecka osiąga słabsze wyniki, ale nadal otrzymuje ogromne fundusze UE. Podsumowując, Turcja po raz kolejny przekroczyła granicę, naruszając prawa Cypru i wywołując zawirowania we wschodniej części Morza Śródziemnego. Z pewnością nie będzie łatwo przekonać Recepa Tayyipa Erdoğana w drodze dialogu do wycofania tureckich statków z wód Cypru. Miejmy tylko nadzieję, że interwencja UE wraz ze wsparciem międzynarodowym wystarczy, aby złagodzić napięcia między Cyprem a Turcją i uniknąć możliwej eskalacji wydarzeń.
