Ten artykuł powstał we współpracy z Komisją Europejską.
Komisja Europejska i Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa przedstawili dziś nową strategię dla Arktyki. Strategia przedstawia nowe ramy współpracy politycznej dla partnerów o podobnych poglądach, których podstawą są ludzie, bezpieczeństwo, klimat i dobrobyt. Ma cztery priorytety: wzmocnienie bezpieczeństwa i odporności, reagowanie na zmiany klimatyczne w Arktyce, dobrobyt oraz możliwości dla ludzi i społeczności w Arktyce.
Urszula von der Leyenaprzewodniczący Komisji Europejskiej, powiedział: „Arktyka to północne sąsiedztwo Europy – bliskie, połączone i mające kluczowe znaczenie dla naszej przyszłości. I to się zmienia. Nowe szlaki żeglugowe i zasoby napędzają strategiczną konkurencję. Dzięki naszej nowej strategii inwestujemy w większe bezpieczeństwo, odporną infrastrukturę i możliwości gospodarcze. Dla dobra ludzi, dla których Arktyka jest domem i dla naszej wspólnej przestrzeni.”
UE jest częścią Arktyki: mieszka tam ponad pół miliona obywateli UE. Ponieważ Królestwo Danii, Finlandia i Szwecja są arktycznymi państwami członkowskimi UE oraz mają bliskie powiązania z Norwegią, Islandią, Wielką Brytanią, Kanadą i Stanami Zjednoczonymi, rozwój sytuacji w Arktyce bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo Europy, klimat i nasz dobrobyt.
Arktyka zmienia się szybko. Ociepla się prawie cztery razy szybciej niż średnia światowa, wpływając na ekosystemy, zmieniając źródła utrzymania i społeczności. Nowe szlaki żeglugowe i odkrywanie zasobów zmieniają krajobraz bezpieczeństwa i gospodarczy Arktyki, powodując wzrost napięć geopolitycznych, strategiczną konkurencję i działalność wojskową.
Po szeroko zakrojonych konsultacjach z zainteresowanymi stronami z Arktyki w strategii zaproponowano konkretne środki mające na celu promowanie stabilnej i przyszłościowej Arktyki, w ścisłej współpracy z partnerami z Arktyki, społecznościami lokalnymi, w tym ludnością tubylczą, i w ich interesie.
W odpowiedzi na ten zmieniający się kontekst nowa strategia określa cztery priorytety:
- Wzmocnienie bezpieczeństwa i odporności w Arktyce
UE będzie współpracować z państwami członkowskimi, partnerami z Arktyki oraz w uzupełnieniu do NATO, aby poprawić gotowość, chronić infrastrukturę krytyczną i wzmocnić zdolność Europy do działania w warunkach arktycznych, w tym poprzez zwiększenie zdolności europejskich lodołamaczy.
UE będzie promować gotowe do użycia w Arktyce zdolności podwójnego zastosowania i wielozadaniowości, z których skorzystają społeczności lokalne, Arktyka i UE. Skoncentruje się również na długoterminowej gotowości sytuacyjnej i szybkości reagowania poprzez zapewnienie odporności łańcucha dostaw, ochronę północnych granic morskich i ochronę krytycznej infrastruktury podmorskiej.
Aby zwiększyć wspólną świadomość sytuacyjną i czujność, nowe Centrum Bezpieczeństwa Morskiego będzie wspierać państwa członkowskie i partnerów w wymianie informacji i poprawie monitorowania działalności morskiej w Arktyce. Pierwszym krokiem UE będzie wsparcie w utworzeniu arktycznego centrum kablowego w celu monitorowania, ochrony i pomocy w naprawie kabli podmorskich na północnym Atlantyku i w Arktyce. Zainwestuje także w inteligentne technologie umożliwiające wykrywanie potencjalnych zagrożeń dla tej infrastruktury krytycznej. Centrum będzie dalej rozwijane, tak aby obejmowało śledzenie statków floty cieni, wykrywanie nielegalnych połowów i zanieczyszczeń oraz poprawę koordynacji poszukiwań i ratownictwa.
- Reagowanie na przyspieszające zmiany klimatyczne
Arktyka doświadcza zmian klimatycznych na bezprecedensową skalę, ocieplając się prawie cztery razy szybciej niż średnia światowa. Jako globalny regulator klimatu zmiany te mają również konsekwencje daleko poza Arktyką, w tym podnoszący się poziom mórz i zmieniające się wzorce pogodowe. Skutki te są bezpośrednio odczuwalne w całej Europie. Od śmiercionośnych fal upałów po zmiany w ekosystemach – Europa ociepla się dwukrotnie szybciej niż na świecie.
UE wzmocni badania, obserwacje i monitorowanie klimatu, aby lepiej zrozumieć te zmiany i wspierać skuteczne reagowanie.
UE będzie między innymi współpracować z państwami członkowskimi i partnerami w zakresie udostępniania danych za pośrednictwem OceanEye, nowej unijnej inicjatywy w zakresie monitorowania i obserwacji oceanów. Pomoże to ulepszyć prognozy klimatyczne, zwiększyć bezpieczeństwo na morzu i wesprzeć wysiłki na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu.
- Budowa zamożnej i bezpiecznej gospodarczo Arktyki
W Arktyce pojawiają się możliwości współpracy gospodarczej w obszarach energii odnawialnej, surowców krytycznych, transportu podwójnego zastosowania, łączności cyfrowej i zrównoważonego przemysłu morskiego. UE będzie wspierać zrównoważony rozwój gospodarczy, który tworzy miejsca pracy, poprawia infrastrukturę i łączność, z korzyścią dla społeczności arktycznych i europejskich przedsiębiorstw.
UE będzie pracować nad integracją infrastruktury europejskiej, takiej jak porty, połączenia kolejowe, terminale energetyczne, infrastruktura satelitarna i cyfrowa, z powstającymi sieciami handlowymi i transportowymi w Arktyce. Stworzy to lepsze połączenia z rynkami europejskimi i poza nimi, wzmacniając jednocześnie nowe łańcuchy dostaw.
Połączenia transportowe mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju gospodarczego, mobilności wojskowej i spójności regionalnej. UE wzmocni połączenia transportowe w kierunku Arktyki poprzez modernizację europejskich korytarzy transportowych do standardów podwójnego zastosowania oraz przyspieszenie realizacji projektu Rail Nordica.
UE będzie również wspierać bezpieczną i trwałą łączność podmorską za pośrednictwem kabla panarktycznego, łączącego Grenlandię bezpośrednio z Europą. Jednocześnie zapewni bezpieczną łączność satelitarną na potrzeby komunikacji rządowej za pośrednictwem IRIS² Arctic Connectivity.
W oparciu o już istniejącą współpracę UE będzie w dalszym ciągu wspierać Arktykę w rozwijaniu jej potencjału w zakresie energii odnawialnej i zrównoważonych minerałów. Zgodnie ze wspólnym komunikatem w sprawie Arktyki z 2021 r. stanowisko UE pozostaje jasne w sprawie zapewnienia, aby ropa, węgiel i gaz pozostały w ziemi, w tym w regionach arktycznych.
Nowe unijne centrum badań polarnych wzmocni powiązanie między nauką a polityką. Wzmocnienie Europejskiego Urzędu Koordynacji Polarnej umożliwi lepsze połączenie infrastruktury badawczej, obserwacyjnej i naukowej, poprawi dostęp do zasobów badawczych i wzmocni koordynację z zainteresowanymi stronami, w tym ludnością tubylczą. Będzie to sprzyjać podejmowaniu bardziej świadomych decyzji i innowacjom naukowym.
- Tworzenie możliwości dla ludzi i społeczności w Arktyce
Przyszłość Arktyki należy kształtować wspólnie z ludźmi, którzy tam mieszkają i pracują. Strategia umieszcza społeczności lokalne, młodzież i ludność tubylczą w centrum podejścia UE, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji, zatrudnienia, umiejętności i włączenia społecznego.
W tym kontekście UE wzmocni możliwości programu Erasmus+ dla młodych ludzi z Arktyki poprzez wymiany i rozwój umiejętności. UE będzie również kontynuować regularne dialogi na temat polityki młodzieżowej w Arktyce i ustanowi Radę Konsultacyjną ds. Młodzieży na Grenlandii.
Rozwój regionalny Arktyki korzysta już z ponad 1 miliarda euro wsparcia spójności UE na lata 2021–2027. UE będzie w dalszym ciągu wspierać samorządy lokalne Arktyki w stawianiu czoła wspólnym wyzwaniom i wymianie wiedzy na temat odporności na zmianę klimatu, edukacji, zaangażowania młodzieży i zrównoważonego rozwoju lokalnego. Konkretnym przykładem może być rozszerzenie istniejącej współpracy UE za pośrednictwem Forum Burmistrzów Arktyki, które zgromadzi samorządy lokalne z całej Arktyki.
Arktyka jest także domem tętniących życiem demokracji. Stoją jednak w obliczu podobnych zagrożeń zewnętrznych, takich jak integralność ich przestrzeni informacyjnej. UE będzie współpracować z partnerami i społecznościami z Arktyki, aby wzmocnić odporność demokratyczną, w tym poprzez przeciwdziałanie manipulacji i ingerencji w informacje za granicą oraz dezinformacji.
UE będzie także w dalszym ciągu pogłębiać zaangażowanie i dialog ze społecznościami arktycznymi, w szczególności z młodymi ludźmi, aby zapewnić, że ich potrzeby i ambicje w dalszym ciągu będą kształtować pracę w Arktyce.
Tło
Nowa strategia arktyczna opiera się na kwestiach określonych w unijnej polityce wobec Arktyki na rok 2021 i stanowi reakcję na najważniejsze zmiany geopolityczne, zmiany w zakresie bezpieczeństwa i środowiska, które miały miejsce od tego czasu. UE ma długotrwałe powiązania polityczne, gospodarcze, środowiskowe i społeczne z Arktyką.
Strategię przygotowano po szeroko zakrojonych konsultacjach z rządami, społecznościami lokalnymi, w tym ludnością tubylczą, młodymi ludźmi, przedsiębiorstwami i badaczami w całej Arktyce. Obejmuje to działania informacyjne Jyrkiego Katainena w roli specjalnego doradcy ds. stosunków UE–Arktyka. Wkład ten pomógł ukształtować podejście łączące strategiczne interesy Europy z priorytetami i ambicjami mieszkańców Arktyki.
Aby uzyskać więcej informacji
Oświadczenie przewodniczącej von der Leyen
Wspólny komunikat
Strona poświęcona Arktyce
Arkusz informacyjny
