Unia Europejska otworzyła drzwi do złagodzenia sankcji nałożonych na Syrię po upadku Assada, ale nie podała konkretnego harmonogramu.
Przywódcy Unii Europejskiej zgodzili się w czwartek co do kluczowych zasad, których będą przestrzegać, aby normalizować stosunki z Syrią po obaleniu autokracji Bashara al-Assada, z zastrzeżeniem, że „nadal nie rozstrzygnięto kwestii ławy przysięgłych” w sprawie rebeliantów przewodzących przemianom.
We wspólnych konkluzjach szefowie państw i rządów wzywają do „inkluzywnego procesu politycznego pod przewodnictwem Syrii”, który zagwarantuje integralność terytorialną kraju, jedność narodową, ochronę wszystkich mniejszości religijnych i etnicznych oraz poszanowanie praw człowieka, zapobiegając jednocześnie ponownemu pojawieniu się przemocy na tle religijnym, ekstremizmu i terroryzmu.
Przywódcy podkreślili również, że wszelki powrót uchodźców syryjskich mieszkających w całej Europie powinien być „bezpieczny, dobrowolny i godny” ze względu na utrzymującą się niestabilność na miejscu.
„Uzgodniliśmy główne zasady i cele naszego podejścia w odpowiedzi na upadek reżimu Assada” – powiedział António Costa, przewodniczący Rady Europejskiej, na zakończenie jednodniowego szczytu w Brukseli, którego priorytetami były Syria i Ukraina.
„Po raz pierwszy od dziesięciu lat naród syryjski może mieć nadzieję na lepszą przyszłość” – powiedziała obok Costy Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej.
„Europie zależy na tym, aby władza wróciła do narodu syryjskiego i Europa ma do odegrania rolę” – dodała, odnotowując rolę bloku jako największego darczyńcy dla Syrii, któremu od 2011 r. uruchomiono ponad 33 miliardy euro, co zapewnia mu większy wpływ na transformację.
Bruksela bacznie obserwuje Hayata Tahrira al-Shama (HTS), siły rebeliantów, które przewodziły niespodziewanej ofensywie, która obaliła Assada, i kieruje rządem tymczasowym pod przewodnictwem tymczasowego premiera. HTS obiecał przeniesienie Syrii z gospodarki kontrolowanej przez państwo do gospodarki wolnorynkowej, rozwiązanie wszystkich sił rebeliantów i promowanie społeczeństwa włączającego.
„Syria musi pozostać zjednoczona” – powiedział przywódca HTS Ahmed al-Sharaa, znany wcześniej pod pseudonimem Abu Muhammad al-Jolani. „Musi istnieć umowa społeczna między państwem a wszystkimi religiami, aby zagwarantować sprawiedliwość społeczną”.
HTS pozostaje jednak organizacją terrorystyczną zakazaną przez ONZ i wszystkie kraje UE ze względu na swoje wcześniejsze powiązania z Al-Kaidą. Grupę oskarżono o łamanie praw człowieka, w tym o rzekome egzekucje za bluźnierstwo i cudzołóstwo przeprowadzane zgodnie ze ścisłą, a czasem skrajną interpretacją prawa islamskiego.
To tło wzbudziło wątpliwości co do ich zdolności do zagwarantowania pluralizmu w epoce po Assadzie. Syria to kraj bardzo zróżnicowany, zamieszkany przez muzułmanów sunnickich, którzy stanowią ponad 70% populacji, obok szyitów, alawitów, chrześcijan i mniejszości etnicznych, takich jak Druzowie, Irakijczycy, Ormianie, Asyryjczycy, Kurdowie i Palestyńczycy.
„Wszyscy wiemy, że na razie nie zapadł wyrok. Jest zbyt wcześnie, aby stwierdzić, czy nowe kierownictwo będzie w stanie spełnić obietnice” – przestrzegła von der Leyen.
Na początku tego tygodnia UE wysłała starszego dyplomatę, aby nawiązał bezpośredni kontakt z HTS, co stanowi pierwszy krok w kierunku normalizacji stosunków. Podczas podróży do Turcji von der Leyen otworzyła drzwi do zniesienia surowych sankcji nałożonych na reżim Assada.
Szef Komisji obiecał także zwiększyć pomoc humanitarną i rozwojową, aby pomóc Syrii w odbudowie z popiołów brutalnej, wyniszczającej wojny domowej, która poważnie uszkodziła podstawowe usługi i infrastrukturę cywilną.
„Wysiłkom tym będą musiały towarzyszyć rzeczywiste czyny nowych przywódców w Damaszku. Wybieramy zatem podejście stopniowe” – stwierdziła.
Zapieczętowane w czwartek konkluzje wyraźnie odzwierciedlają zasadę wyczekiwania: w przypadku wszystkich zasad zawartych w tekście nie określono konkretnego harmonogramu złagodzenia sankcji ani zmiany uznania HTS za terrorystę, czyli dwóch głównych żądań Al-Sharaa.
