Ten artykuł powstał we współpracy z Komisją Europejską.
Od 25 lat kraje europejskie łączą siły, aby ratować życie w przypadku klęsk żywiołowych w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. To jeden z najlepszych przykładów europejskiej solidarności w działaniu.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyenapowiedział: „Nasz unijny Mechanizm Ochrony Ludności kończy 25 lat! 25 lat solidarności w działaniu – walka z powodziami i pożarami oraz dostarczanie niezbędnych środków medycznych. Ponad 900 razy na całym świecie Europa odpowiedziała na wołanie o pomoc. Wzmacniamy naszą gotowość, aby Europa była gotowa do działania w przypadku wystąpienia katastrofy”.
Utworzony w 2001 roku Mechanizm zrzesza 27 państw członkowskich UE i 10 państw uczestniczących: Albanię, Bośnię i Hercegowinę, Islandię, Mołdawię, Czarnogórę, Macedonię Północną, Norwegię, Serbię, Turcję i Ukrainę. Umożliwia każdemu krajowi na świecie stojącemu w obliczu kryzysu zwrócenie się o pomoc z całej Europy.
Od momentu powstania został on aktywowany ponad 900 razy przez 160 krajów i 8 organizacji międzynarodowych, koordynując pomoc w odpowiedzi na pożary, powodzie, trzęsienia ziemi, sytuacje kryzysowe dla zdrowia i inne katastrofy w Europie i na świecie.
Od strażaków walczących z pożarami i zespołów ratowniczych reagujących na powodzie, po środki medyczne dostarczane podczas pandemii Covid-19, obywateli repatriowanych z obszarów dotkniętych kryzysem, generatory wysyłane na Ukrainę i psy poszukiwawcze szukające ocalałych po trzęsieniach ziemi – Mechanizm przekształcił europejską solidarność w konkretne działania i pomoc dla osób borykających się z różnymi kryzysami.
Europa wzmacnia swoją zdolność reagowania na przyszłe katastrofy
Dziś ta europejska solidarność jest ważniejsza niż kiedykolwiek. Zmiana klimatu powoduje częstsze i intensywniejsze klęski żywiołowe. UE inwestuje we wspólne zasoby, które są silniejsze.
W swoim orędziu o stanie Unii w 2026 r. Prezydent Ursula von der Leyena ogłosiło, że niektórzy z najbardziej doświadczonych strażaków i osób udzielających pomocy w sytuacjach kryzysowych w Europie opracują propozycje mające na celu wzmocnienie gotowości na wypadek klęsk żywiołowych i zapobiegania im, poprawę współpracy cywilno-wojskowej oraz określenie nowych zdolności reagowania, w tym przyszłej europejskiej floty straży pożarnej.
UE inwestuje już w stałą flotę gaśniczą składającą się z 22 samolotów i 5 helikopterów w ramach rescEU, czyli strategicznej rezerwy zdolności reagowania w sytuacjach kryzysowych. Zasoby te uzupełnią pulę krajowych służb ratunkowych i można je uruchomić, gdy kraje będą potrzebować dodatkowego wsparcia.
Znaczenie tej współpracy zostało ponownie wykazane w 2026 r. Tuż latem 12 razy uruchomiono unijny Mechanizm Ochrony Ludności, aby reagować na pożary, wspierając rozmieszczenie 24 samolotów strażackich, 17 helikopterów i 835 strażaków.
Oprócz gaszenia pożarów UE zwiększa swoją gotowość poprzez systemy wczesnego ostrzegania, współpracę naukową i strategiczne rezerwy środków medycznych, generatorów prądu i innego niezbędnego sprzętu.
25 lat europejskiej solidarności
W sytuacji nadzwyczajnej każdy kraj na świecie może zwrócić się o pomoc za pośrednictwem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Aktywacja mechanizmu powoduje, że Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego może zmobilizować pomoc lub wiedzę fachową z krajów europejskich. Działające całą dobę Centrum zapewnia szybkie rozmieszczenie wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych i pełni funkcję centrum koordynacji między wszystkimi państwami członkowskimi UE, 10 dodatkowymi państwami uczestniczącymi, krajem dotkniętym katastrofą oraz ekspertami w dziedzinie ochrony ludności i pomocy humanitarnej.
Mechanizm pomaga także krajom przygotować się na katastrofy, zanim uderzą. Dzięki wspólnym szkoleniom i zakrojonym na szeroką skalę ćwiczeniom symulującym rzeczywiste sytuacje kryzysowe zespoły ratownicze z całej Europy uczą się współpracować ramię w ramię, zanim zostaną wezwane do akcji. Unijna sieć wiedzy na temat ochrony ludności zrzesza także służby ratownicze, naukowców i ekspertów, którzy dzielą się doświadczeniami, ulepszają praktyki i opracowują nowe rozwiązania.
W 2014 r. UE utworzyła europejską pulę ochrony ludności – pierwsze unijne zespoły reagowania, do których państwa członkowskie przystąpiły wcześniej na zasadzie dobrowolności i przy zapewnieniu jakości. W 2019 r. mechanizm został jeszcze bardziej udoskonalony poprzez utworzenie rescEU – rezerwy strategicznej UE. Łącząc zasoby i koordynując wysiłki w zakresie gromadzenia zapasów, Europa wzmacnia swoje zbiorowe zdolności i ochronę ludności zarówno w zakresie gotowości, jak i reagowania.
Aby uzyskać więcej informacji
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności
UCPM 25 lat
Centrum koordynacji reagowania kryzysowego
rescEU
Europejska Pula Ochrony Ludności
Europejskie systemy wczesnego ostrzegania i informacji
