Ten artykuł powstał we współpracy z Parlamentem Europejskim.
Europosłowie z Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Rozwoju przyjęli stanowisko w sprawie unijnego Instrumentu Globalna Europa, czyli unijnego mechanizmu finansowania działań zewnętrznych na lata 2028-2034.
Projekt stanowiska został przyjęty w poniedziałek wieczorem 19 października 63 głosami za, przy 27 głosach przeciw i 5 głosach wstrzymujących się. Zdaniem europosłów celem Global Europe jest podtrzymywanie i promowanie unijnych wartości, zasad oraz interesów strategicznych i geopolitycznych, a w dłuższej perspektywie przyczyni się do eliminacji ubóstwa.
Budżet
Aby zrobić to skutecznie, nawołują do ambitnego budżetu dla instrumentu, odrzucając niedawne propozycje Rady dotyczące znaczących cięć i zamiast tego zatwierdzając zwiększenie o 25 miliardów euro (w cenach bieżących) pierwotnego budżetu Komisji wynoszącego 200 miliardów euro. Uznając coraz bardziej niestabilne otoczenie geopolityczne, posłowie do PE nawołują do wydzielenia specjalnego minimalnego budżetu w wysokości 25 miliardów euro na pomoc humanitarną i chcą specjalnych linii budżetowych na fundusz odbudowy Gazy i dla krajów kandydujących. Posłowie do PE dążą do wprowadzenia specjalnych celów finansowania, takich jak przeznaczanie 20% oficjalnej pomocy rozwojowej na rozwój społeczny. Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym przez europosłów, specjalna część środków zostanie przeznaczona na inwestycje w ramach unijnej strategii Global Gateway oraz na wsparcie strategicznej autonomii i odporności gospodarczej UE.
Obrona demokracji, praw człowieka i interesów strategicznych
Wyciągając wnioski z obecnego budżetu długoterminowego, posłowie do Parlamentu Europejskiego z komisji uzgodnili mechanizm, za pomocą którego UE mogłaby zawiesić finansowanie programu Global Europe w przypadku pogorszenia się demokracji, praw człowieka i praworządności w kraju partnerskim. Komisja będzie również uprawniona do całkowitego lub częściowego zawieszenia płatności w przypadku stwierdzenia w kraju partnerskim poważnych niedociągnięć związanych z obowiązkiem readmisji własnych obywateli. Posłowie chcą mieć pewność, że podmioty niezgodne ze strategicznymi interesami Europy zostaną wyłączone z finansowania w ramach instrumentu.
Rozszerzenie UE i Ukraina
Globalna Europa musi, zdaniem eurodeputowanych, pomagać kandydatom i potencjalnym kandydatom w dostosowaniu się do unijnych wartości, prawodawstwa i nie tylko, jednocześnie nalegając na wyraźniejsze zachęty dla kandydatów do realizacji reform. Instrument zapewniłby także wsparcie Ukrainie w odpowiedzi na skutki rosyjskiej wojny agresywnej, bez odciągania środków od innych priorytetów i krajów partnerskich.
Nadzór demokratyczny
W ramach nowego instrumentu Komisja będzie zobowiązana do przekazywania posłom do Parlamentu Europejskiego miarodajnych sprawozdań z jego wdrażania wraz z regularnym dialogiem między właściwymi komisarzami a eurodeputowanymi. Posłowie chcą także zakotwiczyć sztandarową strategię UE Global Gateway w globalnej Europie, w tym poprzez większe zaangażowanie Parlamentu Europejskiego w jego funkcjonowanie.
Cytaty
W przemówieniu po głosowaniu w komisji współsprawozdawca Komisji Spraw Zagranicznych Michael Gahler (DE, EPP) powiedział: „Obecne i przyszłe wyzwania, kryzysy i wojny – które ze swej natury dotyczą w równym stopniu wszystkich państw członkowskich UE – wymagają wspólnych działań i odpowiednich zasobów, jeśli chcemy skutecznie chronić nasze interesy. Parlament Europejski domaga się wypowiedzenia się w sprawie kierunku politycznego i nadzoru nad ich wdrażaniem. Wspieranie Ukrainy i promowanie demokracji na świecie to kluczowe priorytety UE. Po wystąpieniu Stanów Zjednoczonych z UE partnerem, wiele krajów ma obecnie wobec nas zwiększone oczekiwania”.
Współsprawozdawca Komisji Rozwoju Robert Biedroń (S&D, PL) powiedział: „Globalna Europa jest supermocarstwem UE w dziedzinie polityki zagranicznej i rozwoju. W obliczu pogłębiających się kryzysów światowych Europa musi zwiększyć swoje zaangażowanie w świecie. Dlatego uważamy, że co najmniej 25 miliardów euro należy przeznaczyć na pomoc humanitarną, a UE powinna aktywnie angażować się w odbudowę Gazy. Uważamy również, że ustalenie konkretnych celów w zakresie wydatków w kwestiach takich jak rozwój społeczny i równość płci jest w pełni zgodne z naszymi wartościami i promuje nasze interesów jedynie dobrze finansowany instrument może rozwiązać globalne problemy i pojawiające się wyzwania. Jeśli teraz poniesiemy porażkę, później będziemy musieli uporać się ze znacznie kosztownymi konsekwencjami.
Kolejne kroki
Po przyjęciu projektu stanowiska eurodeputowani z komisji zatwierdzili także mandat do negocjacji międzyinstytucjonalnych z Radą większością 61 głosów do 34, przy 2 głosach wstrzymujących się. Oczekuje się, że stanowisko komisji i mandat negocjacyjny zostaną zatwierdzone na nadchodzącej sesji plenarnej, obecnie zaplanowanej na listopad 2026 r. Posłowie do PE będą mogli rozpocząć negocjacje międzyinstytucjonalne po przyjęciu przez państwa członkowskie pełnego mandatu, w tym ogólnego poziomu finansowania długoterminowego budżetu UE.
Tło
Przepisy te stanowią część pakietu długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034 (WRF). Parlament chce, aby budżet pozostał silnym narzędziem inwestycyjnym, które wspiera obywateli, regiony i przedsiębiorstwa, zapewniając jednocześnie wyraźną wartość dodaną wykraczającą poza budżety krajowe. Posłowie proponują zwiększenie projektu budżetu, aby sprostać nowym wyzwaniom, i podkreślają znaczenie nowych źródeł dochodów w finansowaniu ambitnego i zrównoważonego budżetu. Dowiedz się więcej.
